Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 18 · czerwiec 2021 · Formuła 2015
Na schemacie przedstawiono, w uproszczony sposób, syntezę pewnego peptydu.
Na podstawie: https://en.wikipedia.org/wiki/Ribosomal_pause#/media/File:Peptide_syn.png
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij powyższy schemat.
1. Wpisz w puste prostokąty odpowiednie oznaczenia (3ʹ lub 5ʹ) obu końców nici
cząsteczki mRNA.
2. Dorysuj do linii grot strzałki wskazującej kierunek odczytu informacji genetycznej.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj proces jako translację i przypomnij sobie stały kierunek odczytu mRNA. Odszukaj stronę odpowiadającą pierwszej metioninie peptydu.
Podpowiedź 2
Kodon inicjacyjny leży po lewej, kolejne kodony po prawej. Odczyt musi więc przebiegać od lewego końca w stronę prawego.
Podpowiedź 3
Wpisz 5′ po lewej i 3′ po prawej oraz narysuj grot w prawo. Zapis kierunku to 5′ → 3′, nie kierunek odczytu nici matrycowej DNA.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Oryginalny pełny fragment klucza CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za prawidłowe opisanie na schemacie obu końców mRNA i zaznaczenie właściwego kierunku odczytu przenoszonej w nim informacji. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Lewy koniec mRNA należy oznaczyć 5′, prawy 3′, a strzałkę odczytu skierować w prawo. Rybosom odczytuje mRNA w kierunku 5′ → 3′, poczynając od kodonu inicjacyjnego. Na schemacie początek peptydu z metioniną odpowiada lewej części sekwencji, a kolejne kodony znajdują się po prawej. Nie należy przenosić tu kierunku odczytu matrycowej nici DNA podczas transkrypcji: pokazano translację i odczytywanie gotowej nici mRNA.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za prawidłowe opisanie na schemacie obu końców mRNA i zaznaczenie właściwego kierunku odczytu przenoszonej w nim informacji. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
1. Oznaczenie końców nici mRNA — w podstawie programowej. Polarność nici RNA w translacji.
- PR:I.2.4 — porównuje skład chemiczny i strukturę cząsteczek DNA i RNA, z uwzględnieniem rodzajów wiązań występujących w tych cząsteczkach; określa znaczenie biologiczne kwasów nukleinowych.
- PR:XIII.5 — opisuje proces translacji i przedstawia znaczenie modyfikacji potranslacyjnej białek;
2. Kierunek odczytu mRNA — w podstawie programowej. Rybosom odczytuje mRNA od końca 5′ do 3′.
- PR:XIII.5 — opisuje proces translacji i przedstawia znaczenie modyfikacji potranslacyjnej białek;
Wymagania podstawy programowej
1. Oznaczenie końców nici mRNA
W podstawie programowej
Polarność nici RNA w translacji.
- PR:I.2.4 — porównuje skład chemiczny i strukturę cząsteczek DNA i RNA, z uwzględnieniem rodzajów wiązań występujących w tych cząsteczkach; określa znaczenie biologiczne kwasów nukleinowych.
- PR:XIII.5 — opisuje proces translacji i przedstawia znaczenie modyfikacji potranslacyjnej białek;
2. Kierunek odczytu mRNA
W podstawie programowej
Rybosom odczytuje mRNA od końca 5′ do 3′.
- PR:XIII.5 — opisuje proces translacji i przedstawia znaczenie modyfikacji potranslacyjnej białek;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z18-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.4 | PR:XIII.5
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 1. Kwasy nukleinowe. Zdający: 5) przedstawia podstawowe rodzaje RNA występujące w komórce ([…] tRNA) oraz określa ich rolę. 3. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Zdający: 1) wyjaśnia sposób kodowania porządku aminokwasów w białku za pomocą kolejności nukleotydów w DNA, posługuje się tabelą kodu genetycznego; 2) przedstawia poszczególne etapy prowadzące od DNA do białka (transkrypcja, translacja), uwzględniając rolę poszczególnych typów RNA oraz rybosomów.
Działy: Chemizm życia | Ekspresja informacji genetycznej