Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 17 · czerwiec 2021 · Formuła 2015
Gen TP53, zwany „strażnikiem genomu”, jest genem supresorowym, którego mutacje mogą być przyczyną nowotworów. Badania wykazały, że w ok. 50% przypadków nowotworów u ludzi stwierdzono mutacje w obrębie genu TP53. Białko p53 kodowane przez ten gen ma wiele funkcji – do najważniejszych jego zadań należy regulacja przejścia komórki z fazy G1 do fazy S. Prawidłowe białko p53 jest przyczyną zatrzymania cyklu komórkowego w fazie G1 oraz indukowania naprawy DNA, gdy wykryje uszkodzenia DNA spowodowane czynnikami mutagennymi. Skuteczna naprawa DNA pozwala kontynuować cykl komórkowy. Jeżeli naprawa się nie powiedzie, białko p53 powoduje aktywację genu BAX, który uruchamia procesy prowadzące do apoptozy. Na poniższym schemacie przedstawiono cykl komórkowy.
Na podstawie: https://www.abmgood.com; J.A. McCubrey i wsp., Roles of TP53 in determining therapeutic sensitivity, growth, cellura senescence, invasion and metastasis, „Adv. Biol. Regul.” 63, 2017
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Opisom faz cyklu komórkowego wymienionym w tabeli przyporządkuj ich oznaczenia wybrane spośród: G1, G2, M, S.
| Procesy zachodzące w danej fazie | Faza |
|---|---|
| Intensywna synteza białek, głównie służących do wytworzenia mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego. | |
| Kariokineza i cytokineza. | |
| Intensywna synteza różnych białek, głównie enzymów potrzebnych do replikacji DNA. | |
| Podwojenie ilości DNA w komórce, bez zmiany ploidalności komórki, intensywna synteza histonów. |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ułóż etapy w czasie: przygotowanie do replikacji, synteza DNA, przygotowanie do podziału i sam podział. Dopasuj do nich opisy, nie kolejność wierszy.
Podpowiedź 2
S oznacza syntezę DNA, M podział. G₁ poprzedza S, a G₂ następuje po replikacji i poprzedza wytworzenie wrzeciona podziałowego.
Podpowiedź 3
Wpisz G₂, M, G₁, S. Pamiętaj, że w S wzrasta ilość DNA i liczba chromatyd, ale liczba zestawów homologicznych pozostaje niezmieniona.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Procesy zachodzące w danej fazie | Faza |
|---|---|
| Intensywna synteza białek, głównie służących do wytworzenia mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego. | G2 |
| Kariokineza i cytokineza. | M |
| Intensywna synteza różnych białek, głównie enzymów potrzebnych do replikacji DNA. | G1 |
| Podwojenie ilości DNA w komórce, bez zmiany ploidalności komórki, intensywna synteza histonów. | S |
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie wszystkich czterech faz cyklu komórkowego. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
W kolejności wierszy należy wpisać G₂, M, G₁ i S. W G₁ komórka rośnie i przygotowuje aparat potrzebny do replikacji, w S podwaja DNA oraz syntetyzuje histony, a w G₂ przygotowuje się do podziału, m.in. wytwarzając białka wrzeciona. Faza M obejmuje podział jądra i cytoplazmy. Replikacja podwaja ilość DNA, lecz nie ploidalność: każdy chromosom ma po niej dwie chromatydy, ale nie przybywa nowy zestaw chromosomów homologicznych.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie wszystkich czterech faz cyklu komórkowego. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Intensywna synteza białek, głównie służących do wytworzenia mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego. — Faza — w podstawie programowej. Fazy cyklu komórkowego. Zakres części: Intensywna synteza białek, głównie służących do wytworzenia mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego. — Faza.
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
Kariokineza i cytokineza. — Faza — w podstawie programowej. Fazy cyklu komórkowego. Zakres części: Kariokineza i cytokineza. — Faza.
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
Intensywna synteza różnych białek, głównie enzymów potrzebnych do replikacji DNA. — Faza — w podstawie programowej. Fazy cyklu komórkowego. Zakres części: Intensywna synteza różnych białek, głównie enzymów potrzebnych do replikacji DNA. — Faza.
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
Podwojenie ilości DNA w komórce, bez zmiany ploidalności komórki, intensywna synteza histonów. — Faza — w podstawie programowej. Fazy cyklu komórkowego. Zakres części: Podwojenie ilości DNA w komórce, bez zmiany ploidalności komórki, intensywna synteza histonów. — Faza.
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
Wymagania podstawy programowej
Intensywna synteza białek, głównie służących do wytworzenia mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego. — Faza
W podstawie programowej
Fazy cyklu komórkowego. Zakres części: Intensywna synteza białek, głównie służących do wytworzenia mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego. — Faza.
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
Kariokineza i cytokineza. — Faza
W podstawie programowej
Fazy cyklu komórkowego. Zakres części: Kariokineza i cytokineza. — Faza.
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
Intensywna synteza różnych białek, głównie enzymów potrzebnych do replikacji DNA. — Faza
W podstawie programowej
Fazy cyklu komórkowego. Zakres części: Intensywna synteza różnych białek, głównie enzymów potrzebnych do replikacji DNA. — Faza.
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
Podwojenie ilości DNA w komórce, bez zmiany ploidalności komórki, intensywna synteza histonów. — Faza
W podstawie programowej
Fazy cyklu komórkowego. Zakres części: Podwojenie ilości DNA w komórce, bez zmiany ploidalności komórki, intensywna synteza histonów. — Faza.
- PR:IV.3 — opisuje cykl komórkowy, z uwzględnieniem zmian ilości DNA w poszczególnych jego etapach; uzasadnia konieczność replikacji DNA przed podziałem komórki;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z17-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:IV.3
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 2. Cykl komórkowy. Zdający: 2) opisuje cykl komórkowy, wymienia etap, w którym zachodzi replikacja DNA, uzasadnia konieczność podwojenia ilości DNA przed podziałem komórki.
Działy: Podziały komórkowe
Organizmy: zwierzęta