Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 16 · czerwiec 2021 · Formuła 2015
Za barwę upierzenia papużek falistych odpowiadają allele dwóch dopełniających się genów autosomalnych, które dziedziczą się niezależnie. Dominujący allel F warunkuje kolor niebieski, natomiast allel G – kolor żółty. Papużki mające co najmniej po jednym allelu dominującym obydwu genów są zielone, natomiast osobniki będące podwójnymi homozygotami recesywnymi są białe. Potomstwo pary papużek falistych – niebieskiej i żółtej – było zawsze upierzone zielono. Jednak kiedy krzyżowano te zielone ptaki z F1 z innymi osobnikami zielonymi, otrzymywano w F2 ptaki: zielone, niebieskie, żółte, a czasami białe.
Na podstawie: B. Kosowska, Genetyka ogólna i weterynaryjna, Wrocław 2010.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Zapisz, stosując oznaczenia alleli podane w tekście, wszystkie możliwe genotypy zielonych papużek falistych.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz warunek zielonej barwy jako obecność dominującego allelu w obu loci. Wypisz osobno możliwości dla F oraz G, a potem je połącz.
Podpowiedź 2
W pierwszym locus dopuszczalne są FF i Ff, w drugim GG i Gg. Każdy wariant pierwszej pary można zestawić z każdym wariantem drugiej.
Podpowiedź 3
Wypisz cztery kombinacje: FFGG, FFGg, FfGG i FfGg. Sprawdź, że każda zawiera przynajmniej jedno F oraz jedno G.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
FFGG, FFGg, FfGG, FfGg
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za zapisanie wszystkich czterech możliwych genotypów osobników zielonych z użyciem oznaczeń podanych w tekście. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Wszystkie zielone genotypy to FFGG, FFGg, FfGG i FfGg. Zielony fenotyp wymaga co najmniej jednego dominującego F i jednego dominującego G, czyli układu F_G_. W każdym locus są więc dwie dopuszczalne możliwości: homozygota dominująca albo heterozygota. Ich połączenie daje 2 × 2 = 4 genotypy. Układy z ff lub gg nie są zielone, ponieważ brakuje jednej składowej barwy; nie wolno też ograniczyć odpowiedzi do samej heterozygoty FfGg z pokolenia F₁.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za zapisanie wszystkich czterech możliwych genotypów osobników zielonych z użyciem oznaczeń podanych w tekście. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 16.2 — w podstawie programowej. Genotypy fenotypu przy współdziałaniu dwóch genów.
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 16.2
W podstawie programowej
Genotypy fenotypu przy współdziałaniu dwóch genów.
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z16-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIV.1.2
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 4. Genetyka mendlowska. Zdający: wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia genetyki klasycznej (allel, allel dominujący, allel recesywny, locus, homozygota, heterozygota, genotyp, fenotyp); przedstawia i stosuje prawa Mendla; 3) zapisuje i analizuje krzyżówki jednogenowe i dwugenowe […].
Działy: Genetyka klasyczna
Organizmy: zwierzęta
Procesy: dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech