Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 16 · czerwiec 2021 · Formuła 2015
Za barwę upierzenia papużek falistych odpowiadają allele dwóch dopełniających się genów autosomalnych, które dziedziczą się niezależnie. Dominujący allel F warunkuje kolor niebieski, natomiast allel G – kolor żółty. Papużki mające co najmniej po jednym allelu dominującym obydwu genów są zielone, natomiast osobniki będące podwójnymi homozygotami recesywnymi są białe. Potomstwo pary papużek falistych – niebieskiej i żółtej – było zawsze upierzone zielono. Jednak kiedy krzyżowano te zielone ptaki z F1 z innymi osobnikami zielonymi, otrzymywano w F2 ptaki: zielone, niebieskie, żółte, a czasami białe.
Na podstawie: B. Kosowska, Genetyka ogólna i weterynaryjna, Wrocław 2010.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Zapisz, stosując oznaczenia alleli podane w tekście, genotypy opisanej pary papużek falistych – niebieskiej i żółtej – oraz ich potomstwa (F1) o piórach zielonych.
Genotyp osobnika niebieskiego: Genotyp osobnika żółtego:
Genotyp ich zielonego potomstwa (F1):
Zobacz oryginalny fragment CKE
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw zapisz niebieską barwę jako F_gg, a żółtą jako ffG_. Następnie wykorzystaj informację, że całe opisane F₁ jest zielone.
Podpowiedź 2
Każdy potomek musi otrzymać F od niebieskiego rodzica i G od żółtego. Warunek stałego przekazywania tych alleli wskazuje homozygotyczność rodziców.
Podpowiedź 3
Zapisz FFgg × ffGG, gamety Fg i fG oraz F₁ FfGg. Nie wpisuj FFGG u niebieskiego ptaka, bo wtedy byłby zielony.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Genotyp osobnika niebieskiego: FFgg Genotyp osobnika żółtego: ffGG Genotyp ich zielonego potomstwa (F1): FfGg
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – za prawidłowe zapisanie wszystkich trzech genotypów z użyciem oznaczeń podanych w tekście. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Rodzic niebieski ma genotyp FFgg, żółty ffGG, a ich zielone potomstwo F₁ — FfGg. Niebieski osobnik nie ma dominującego G, a żółty nie ma dominującego F. Aby wszystkie potomne ptaki otrzymywały oba dominujące allele, rodzic niebieski musi przekazywać zawsze F, a żółty zawsze G. Ich gamety mają zatem odpowiednio Fg i fG. Gdyby jeden z rodziców był heterozygotą w locus warunkującym jego barwę, oczekiwalibyśmy także potomstwa innej barwy.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – za prawidłowe zapisanie wszystkich trzech genotypów z użyciem oznaczeń podanych w tekście. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 16.1 — w podstawie programowej. Genotypy rodziców i heterozygotycznego potomstwa.
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 16.1
W podstawie programowej
Genotypy rodziców i heterozygotycznego potomstwa.
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2021-CZERWIEC-F2015-Z16-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIV.1.2
Wymagania historyczne: VI. Genetyka i biotechnologia. 4. Genetyka mendlowska. Zdający: wyjaśnia i stosuje podstawowe pojęcia genetyki klasycznej (allel, allel dominujący, allel recesywny, locus, homozygota, heterozygota, genotyp, fenotyp); przedstawia i stosuje prawa Mendla; 3) zapisuje i analizuje krzyżówki jednogenowe i dwugenowe […].
Działy: Genetyka klasyczna
Organizmy: zwierzęta
Procesy: dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech