Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · lipiec 2020 · Formuła 2015
Pierwotnym źródłem cukrów u roślin jest proces asymilacji dwutlenku węgla w chloroplastach. Węgiel eksportowany jest z chloroplastów głównie w postaci triozofosforanów, choć w wielu przypadkach do cytoplazmy jest uwalniana również glukoza, powstająca w wyniku hydrolizy skrobi okresowo gromadzonej w tych organellach. W warunkach zakłócenia eksportu produktów fotosyntezy skrobia gromadzi się w chloroplastach liści, co jest dobrym wskaźnikiem tego zaburzenia. Poniżej przedstawiono doświadczenie, którego celem było sprawdzenie wpływu deficytu magnezu na zaburzenia eksportu cukrów w liściach rzodkiewnika pospolitego. Hipoteza: Pierwszym z badanych objawów niedoboru magnezu u rzodkiewnika pospolitego jest zaburzenie eksportu cukrów z liści.
Przebieg doświadczenia: Przez 21 dni prowadzono uprawę hydroponiczną sadzonek rzodkiewnika pospolitego, stosując różne pożywki:
• połowę roślin zasilano pożywką pełną – próba A;
• drugą połowę roślin zasilano pożywką bez soli magnezu – próba B. Rośliny oświetlano przez 12 h na dobę. Przez cały czas trwania doświadczenia obserwowano zabarwienie liści oraz ważono rośliny. Natomiast 14. dnia trwania doświadczenia wybrane rośliny barwiono płynem Lugola. Wyniki doświadczenia:
1. Barwienie płynem Lugola – przykładowe rośliny po 14 dniach uprawy przedstawiono na zdjęciu poniżej;
2. Barwa liści roślin – od 15. dnia wystąpiło stopniowe żółknięcie liści roślin w próbie B;
3. Masa roślin – od 16. dnia odnotowywano, że rośliny z próby B miały niższą świeżą masę niż rośliny w próbie A.

Na podstawie: Ch. Hermans, N. Verbruggen, Physiological characterization of (…) Arabidopsis thaliana, „Journal of Experimental Botany”, Vol. 56, 2005.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Hipoteza zawiera słowo „pierwszym”. Porównaj czas wykrycia poszczególnych zmian, zamiast jedynie stwierdzić, że rośliny różniły się między sobą.
Podpowiedź 2
Powiąż najwcześniejsze nagromadzenie skrobi z podaną interpretacją zaburzonego eksportu cukrów. Pozostałe objawy muszą występować później.
Podpowiedź 3
Wybierz TAK i wskaż wykrycie skrobi w 14. dniu przed innymi różnicami. To wspiera zarówno rodzaj objawu, jak i jego pierwszeństwo.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
TAK, ponieważ:
• pierwszą zaobserwowaną różnicą, pomiędzy roślinami z próby badawczej i kontrolnej było gromadzenie się skrobi w liściach barwiącej się na kolor granatowy.
• obecność skrobi w liściach roślin, które nie były zasilane Mg, wykryto w 14 dniu, a dopiero
w kolejnych dniach zauważono pojawianie się kolejnych różnic między roślinami.
• gromadzenie skrobi w liściach roślin z niedoborem magnezu było najwcześniej pojawiającą
się różnicą w stosunku do roślin zasilanych pełną pożywką.
• w liściach rośliny z deficytem magnezu zaobserwowano zaburzenia eksportu cukrów, o czym świadczy obecność skrobi w liściach.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, które nie odnoszą się w pełni do hipotezy „Pierwszym z badanych objawów niedoboru magnezu ….”
Zobacz oryginalny fragment CKE


Zasady oceniania
1 p. – za określenie prawdziwości postawionej hipotezy – TAK wraz z poprawnym wyjaśnieniem odnoszącym się do uzyskanych wyników doświadczenia, tj. do wykrycia skrobi w liściach roślin z deficytem magnezu zanim pojawiły się kolejne różnice między roślinami z obu grup. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Należy wybrać TAK. Najwcześniejszą różnicą było nagromadzenie skrobi w liściach wariantu bez magnezu, wykryte w 14. dniu; pozostałe badane objawy pojawiły się później. Według informacji wstępnej nagromadzenie skrobi wskazuje zaburzony eksport cukrów. To kolejność zmian wspiera hipotezę, nie sam fakt obecności skrobi. Wniosek dotyczy pierwszego spośród badanych objawów, a nie wszystkich możliwych zmian komórkowych.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za określenie prawdziwości postawionej hipotezy – TAK wraz z poprawnym wyjaśnieniem odnoszącym się do uzyskanych wyników doświadczenia, tj. do wykrycia skrobi w liściach roślin z deficytem magnezu zanim pojawiły się kolejne różnice między roślinami z obu grup. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 1.2
W podstawie programowej
Weryfikacja hipotezy i wykrycie skrobi.
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
- PR:I.2.1 — przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność skrobi w materiale biologicznym;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z1-2
Organizator: CKE
Działy: Chemizm życia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: fotosynteza
Zagadnienia: Składniki nieorganiczne

