Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · lipiec 2020 · Formuła 2015
Pierwotnym źródłem cukrów u roślin jest proces asymilacji dwutlenku węgla w chloroplastach. Węgiel eksportowany jest z chloroplastów głównie w postaci triozofosforanów, choć w wielu przypadkach do cytoplazmy jest uwalniana również glukoza, powstająca w wyniku hydrolizy skrobi okresowo gromadzonej w tych organellach. W warunkach zakłócenia eksportu produktów fotosyntezy skrobia gromadzi się w chloroplastach liści, co jest dobrym wskaźnikiem tego zaburzenia. Poniżej przedstawiono doświadczenie, którego celem było sprawdzenie wpływu deficytu magnezu na zaburzenia eksportu cukrów w liściach rzodkiewnika pospolitego. Hipoteza: Pierwszym z badanych objawów niedoboru magnezu u rzodkiewnika pospolitego jest zaburzenie eksportu cukrów z liści.
Przebieg doświadczenia: Przez 21 dni prowadzono uprawę hydroponiczną sadzonek rzodkiewnika pospolitego, stosując różne pożywki:
• połowę roślin zasilano pożywką pełną – próba A;
• drugą połowę roślin zasilano pożywką bez soli magnezu – próba B. Rośliny oświetlano przez 12 h na dobę. Przez cały czas trwania doświadczenia obserwowano zabarwienie liści oraz ważono rośliny. Natomiast 14. dnia trwania doświadczenia wybrane rośliny barwiono płynem Lugola. Wyniki doświadczenia:
1. Barwienie płynem Lugola – przykładowe rośliny po 14 dniach uprawy przedstawiono na zdjęciu poniżej;
2. Barwa liści roślin – od 15. dnia wystąpiło stopniowe żółknięcie liści roślin w próbie B;
3. Masa roślin – od 16. dnia odnotowywano, że rośliny z próby B miały niższą świeżą masę niż rośliny w próbie A.

Na podstawie: Ch. Hermans, N. Verbruggen, Physiological characterization of (…) Arabidopsis thaliana, „Journal of Experimental Botany”, Vol. 56, 2005.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, w której próbie występuje badany niedobór, a która daje odniesienie bez tego czynnika. Kontrola nie oznacza braku wszystkich składników.
Podpowiedź 2
Porównanie musi dotyczyć magnezu, dlatego próba odniesienia powinna otrzymywać pożywkę pełną, nie wodę destylowaną.
Podpowiedź 3
Wskaż A i wyjaśnij, że jej wyniki pozwalają rozpoznać skutki wykluczenia magnezu w B, w tym kolejność pojawiania się objawów.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Próbę kontrolną stanowiła próba A, a wiec ta, gdzie rośliny uprawiano na pożywce pełnej, nie występował badany czynnik – brak soli magnezu. Ta próba pozwala stwierdzić, czy brak soli magnezu wpływa na zaburzenie eksportu cukrów.
• Próba A, ponieważ rośliny zasilane były pożywką pełną i wyniki można było porównać
z próbą badawczą uprawianą bez magnezu.
• Próba A, bo rośliny były zasilane pożywką pełną, co umożliwiło porównanie wyników
z próbą B i odpowiednią interpretację wyników doświadczenia.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do definicji próby kontrolnej, np. „Wariant A, ponieważ próba ta miała niezmienione warunki w stosunku do naturalnych.”
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie próby kontrolnej (próby A) wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do obecności magnezu w pożywce i możliwości porównania wyników z próbą badawczą uprawianą bez magnezu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Kontrolą jest A, czyli rośliny na pożywce pełnej. Pozwala porównać przebieg eksportu cukrów i pojawianie się objawów z wariantem pozbawionym magnezu. Różnicę między próbami można wtedy powiązać z niedoborem badanego składnika przy zachowaniu pozostałych warunków. Samo określenie „warunki naturalne” nie wystarcza: trzeba wyjaśnić funkcję odniesienia dla hipotezy o pierwszym objawie niedoboru.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawne wskazanie próby kontrolnej (próby A) wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do obecności magnezu w pożywce i możliwości porównania wyników z próbą badawczą uprawianą bez magnezu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 1.1
W podstawie programowej
Próba kontrolna niedoboru magnezu.
- PR:OG.II.2 — określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z1-1
Organizator: CKE
Działy: Chemizm życia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: fotosynteza
Zagadnienia: Składniki nieorganiczne


