Zadanie 1.1 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 1 · lipiec 2020 · Formuła 2015

Pierwotnym źródłem cukrów u roślin jest proces asymilacji dwutlenku węgla w chloroplastach. Węgiel eksportowany jest z chloroplastów głównie w postaci triozofosforanów, choć w wielu przypadkach do cytoplazmy jest uwalniana również glukoza, powstająca w wyniku hydrolizy skrobi okresowo gromadzonej w tych organellach. W warunkach zakłócenia eksportu produktów fotosyntezy skrobia gromadzi się w chloroplastach liści, co jest dobrym wskaźnikiem tego zaburzenia. Poniżej przedstawiono doświadczenie, którego celem było sprawdzenie wpływu deficytu magnezu na zaburzenia eksportu cukrów w liściach rzodkiewnika pospolitego. Hipoteza: Pierwszym z badanych objawów niedoboru magnezu u rzodkiewnika pospolitego jest zaburzenie eksportu cukrów z liści.

Przebieg doświadczenia: Przez 21 dni prowadzono uprawę hydroponiczną sadzonek rzodkiewnika pospolitego, stosując różne pożywki:

• połowę roślin zasilano pożywką pełną – próba A;

• drugą połowę roślin zasilano pożywką bez soli magnezu – próba B. Rośliny oświetlano przez 12 h na dobę. Przez cały czas trwania doświadczenia obserwowano zabarwienie liści oraz ważono rośliny. Natomiast 14. dnia trwania doświadczenia wybrane rośliny barwiono płynem Lugola. Wyniki doświadczenia:

1. Barwienie płynem Lugola – przykładowe rośliny po 14 dniach uprawy przedstawiono na zdjęciu poniżej;

2. Barwa liści roślin – od 15. dnia wystąpiło stopniowe żółknięcie liści roślin w próbie B;

3. Masa roślin – od 16. dnia odnotowywano, że rośliny z próby B miały niższą świeżą masę niż rośliny w próbie A.

Dwie rośliny z prób A i B po barwieniu. W A nie zaznaczono granatowego zabarwienia; w B ciemne zabarwienie występuje na liściach i części innych organów.

Na podstawie: Ch. Hermans, N. Verbruggen, Physiological characterization of (…) Arabidopsis thaliana, „Journal of Experimental Botany”, Vol. 56, 2005.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 1; strona PDF 2
Materiał do zadania 1 · strona PDF 2
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Określ, która próba roślin – A czy B – stanowiła próbę kontrolną w opisanym doświadczeniu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do znaczenia tej próby w sprawdzeniu postawionej hipotezy.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 1.1; strona PDF 3
Zadanie 1.1 · strona PDF 3
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal, w której próbie występuje badany niedobór, a która daje odniesienie bez tego czynnika. Kontrola nie oznacza braku wszystkich składników.

Podpowiedź 2

Porównanie musi dotyczyć magnezu, dlatego próba odniesienia powinna otrzymywać pożywkę pełną, nie wodę destylowaną.

Podpowiedź 3

Wskaż A i wyjaśnij, że jej wyniki pozwalają rozpoznać skutki wykluczenia magnezu w B, w tym kolejność pojawiania się objawów.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Próbę kontrolną stanowiła próba A, a wiec ta, gdzie rośliny uprawiano na pożywce pełnej, nie występował badany czynnik – brak soli magnezu. Ta próba pozwala stwierdzić, czy brak soli magnezu wpływa na zaburzenie eksportu cukrów.

• Próba A, ponieważ rośliny zasilane były pożywką pełną i wyniki można było porównać

z próbą badawczą uprawianą bez magnezu.

• Próba A, bo rośliny były zasilane pożywką pełną, co umożliwiło porównanie wyników

z próbą B i odpowiednią interpretację wyników doświadczenia.

Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do definicji próby kontrolnej, np. „Wariant A, ponieważ próba ta miała niezmienione warunki w stosunku do naturalnych.”

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 3
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 3

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie próby kontrolnej (próby A) wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do obecności magnezu w pożywce i możliwości porównania wyników z próbą badawczą uprawianą bez magnezu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Kontrolą jest A, czyli rośliny na pożywce pełnej. Pozwala porównać przebieg eksportu cukrów i pojawianie się objawów z wariantem pozbawionym magnezu. Różnicę między próbami można wtedy powiązać z niedoborem badanego składnika przy zachowaniu pozostałych warunków. Samo określenie „warunki naturalne” nie wystarcza: trzeba wyjaśnić funkcję odniesienia dla hipotezy o pierwszym objawie niedoboru.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 p. – za poprawne wskazanie próby kontrolnej (próby A) wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do obecności magnezu w pożywce i możliwości porównania wyników z próbą badawczą uprawianą bez magnezu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 1.1

W podstawie programowej

Próba kontrolna niedoboru magnezu.

  • PR:OG.II.2 — określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z1-1

Organizator: CKE

Działy: Chemizm życia

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Procesy: fotosynteza

Zagadnienia: Składniki nieorganiczne

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania