Zadanie 1.3 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 1 · lipiec 2020 · Formuła 2015

Pierwotnym źródłem cukrów u roślin jest proces asymilacji dwutlenku węgla w chloroplastach. Węgiel eksportowany jest z chloroplastów głównie w postaci triozofosforanów, choć w wielu przypadkach do cytoplazmy jest uwalniana również glukoza, powstająca w wyniku hydrolizy skrobi okresowo gromadzonej w tych organellach. W warunkach zakłócenia eksportu produktów fotosyntezy skrobia gromadzi się w chloroplastach liści, co jest dobrym wskaźnikiem tego zaburzenia. Poniżej przedstawiono doświadczenie, którego celem było sprawdzenie wpływu deficytu magnezu na zaburzenia eksportu cukrów w liściach rzodkiewnika pospolitego. Hipoteza: Pierwszym z badanych objawów niedoboru magnezu u rzodkiewnika pospolitego jest zaburzenie eksportu cukrów z liści.

Przebieg doświadczenia: Przez 21 dni prowadzono uprawę hydroponiczną sadzonek rzodkiewnika pospolitego, stosując różne pożywki:

• połowę roślin zasilano pożywką pełną – próba A;

• drugą połowę roślin zasilano pożywką bez soli magnezu – próba B. Rośliny oświetlano przez 12 h na dobę. Przez cały czas trwania doświadczenia obserwowano zabarwienie liści oraz ważono rośliny. Natomiast 14. dnia trwania doświadczenia wybrane rośliny barwiono płynem Lugola. Wyniki doświadczenia:

1. Barwienie płynem Lugola – przykładowe rośliny po 14 dniach uprawy przedstawiono na zdjęciu poniżej;

2. Barwa liści roślin – od 15. dnia wystąpiło stopniowe żółknięcie liści roślin w próbie B;

3. Masa roślin – od 16. dnia odnotowywano, że rośliny z próby B miały niższą świeżą masę niż rośliny w próbie A.

Dwie rośliny z prób A i B po barwieniu. W A nie zaznaczono granatowego zabarwienia; w B ciemne zabarwienie występuje na liściach i części innych organów.

Na podstawie: Ch. Hermans, N. Verbruggen, Physiological characterization of (…) Arabidopsis thaliana, „Journal of Experimental Botany”, Vol. 56, 2005.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 1; strona PDF 2
Materiał do zadania 1 · strona PDF 2
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2020-lipiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Wykaż związek między stopniowym żółknięciem badanych roślin a ich uprawą na pożywce bez soli magnezu.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 1.3; strona PDF 3
Zadanie 1.3 · strona PDF 3
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przypomnij sobie, który barwnik nadaje liściom zielony kolor i jaki pierwiastek znajduje się w jego cząsteczce. Połącz obie informacje.

Podpowiedź 2

Niedobór składnika chlorofilu może prowadzić do zmniejszenia ilości tego barwnika. To wyjaśnia utratę zielonej barwy, nie samą zmianę odżywienia.

Podpowiedź 3

Zapisz: brak Mg w pożywce → niedobór chlorofilu → utrata zielonego zabarwienia i żółknięcie liści. Nazwij barwnik, zamiast opisywać tylko objaw.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Magnez jest niezbędny do syntezy chlorofilu, który nadaje liściom zielone zabarwienie.

• Niedobór magnezu powoduje niedobór chlorofilu, więc liście tracą zielone zabarwienie.

• Magnez jest składnikiem chlorofilu, który nadaje liściom zielone zabarwienie.

• Niedobory magnezu w organizmach roślinnych (uprawianych na pożywce pozbawionej

magnezu) powoduje w nich chlorozę, czyli stopniowe żółknięcie liści.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 4
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 4

Zasady oceniania

1 p. – za odpowiedź uwzględniającą znaczenie magnezu jako elementu niezbędnego do syntezy chlorofilu nadającego zielone zabarwienie. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Magnez jest składnikiem chlorofilu. Jego niedobór ogranicza utrzymywanie odpowiedniej ilości tego zielonego barwnika, przez co liście tracą zielone zabarwienie i żółkną, czyli występuje chloroza. Wyjaśnienie wymaga ogniwa łączącego skład mineralny z barwą liścia; samo „brak magnezu szkodzi” nie wskazuje mechanizmu. Żółknięcie nie oznacza, że chlorofil zmienia się w żółty barwnik: zmienia się udział barwników w widocznym zabarwieniu.

Sprawdź kompletność rozwiązania

1 p. – za odpowiedź uwzględniającą znaczenie magnezu jako elementu niezbędnego do syntezy chlorofilu nadającego zielone zabarwienie. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Polecenie 1.3

W podstawie programowej

Magnez w chlorofilu.

  • PR:IX.3.7 — przedstawia znaczenie wybranych makro- i mikroelementów (N, S, Mg, K, P) dla roślin.
  • PR:III.4.2 — przedstawia rolę barwników i fotosystemów w procesie fotosyntezy;

Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2020-LIPIEC-F2015-Z1-3

Organizator: CKE

Działy: Różnorodność roślin | Energia i metabolizm

Organizmy: rośliny | zwierzęta

Procesy: fotosynteza

Zagadnienia: Składniki nieorganiczne

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania