Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · czerwiec 2019 · Formuła 2015
Na rysunku przedstawiono budowę układu protonefrydialnego u przedstawiciela wolnożyjących płazińców. Aparat filtracyjny tego układu tworzy komórka płomykowa
Na podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2012.
U dwóch gatunków wypławków słodkowodnych, o podobnej wielkości i budowie, stwierdzono zróżnicowanie liczby komórek układu protonefrydialnego (komórek płomykowych). Jeden z badanych gatunków wypławków – wielooczka czarna – zasiedla wody słodkie stojące oraz rzeki o słabym nurcie. Żyje w wodzie o nieco wyższym stężeniu soli niż stężenie preferowane przez drugi gatunek – wypławka alpejskiego – występującego w chłodnych źródłach i strumieniach o niższym zasoleniu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Określ, który z dwóch gatunków – wielooczka czarna czy wypławek alpejski – powinien mieć większą liczbę komórek płomykowych. Wyjaśnij znaczenie większej liczby komórek płomykowych w procesie osmoregulacji u tego gatunku.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj zasolenie siedlisk i kierunek osmozy. Który organizm musi usuwać większy nadmiar wody napływającej z otoczenia?
Podpowiedź 2
W słabiej zasolonej wodzie napływ osmotyczny jest większy. Protonefrydia przeciwdziałają temu, odprowadzając nadmiar wody.
Podpowiedź 3
Wskaż wypławka alpejskiego: mniej soli w środowisku, większy napływ wody i potrzeba sprawniejszego jej usuwania przez liczniejsze komórki płomykowe.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Jest to wypławek alpejski, ponieważ:
• do jego organizmu intensywniej osmotycznie napływa woda na skutek większej różnicy ciśnień osmotycznych, a większa liczba komórek płomykowych umożliwia sprawne usuwanie z organizmu nadmiaru wody.
• większa liczba komórek płomykowych w środowisku o mniejszym zasoleniu umożliwia sprawne usuwanie nadmiaru wody napływającej osmotycznie do organizmu tych zwierząt.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za wskazanie wypławka alpejskiego oraz poprawne wyjaśnienie uwzględniające niższe stężenie soli w wodach będących środowiskiem życia tego płazińca i konieczność usuwania przez komórki płomykowe większej ilości wody osmotycznie napływającej do jego ciała. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Więcej komórek płomykowych powinien mieć wypławek alpejski, żyjący w wodzie o mniejszym zasoleniu. Różnica stężeń między jego płynami a środowiskiem jest większa, więc woda silniej napływa do organizmu osmotycznie. Większa liczba komórek płomykowych zwiększa sprawność usuwania jej nadmiaru i utrzymywania równowagi wodno-osmotycznej. Odpowiedź wymaga określenia kierunku ruchu wody. Woda płynie do organizmu z bardziej rozcieńczonego środowiska, a nie odpływa dlatego, że środowisko zawiera mniej soli.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za wskazanie wypławka alpejskiego oraz poprawne wyjaśnienie uwzględniające niższe stężenie soli w wodach będących środowiskiem życia tego płazińca i konieczność usuwania przez komórki płomykowe większej ilości wody osmotycznie napływającej do jego ciała. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 7.2
W podstawie programowej
Warunki osmotyczne a liczba komórek płomykowych.
- PR:XI.2.4.a — wykazuje konieczność regulacji osmotycznej u zwierząt żyjących w różnych środowiskach,
- PR:XI.2.4.d — przedstawia układy wydalnicze zwierząt,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z7-2
Organizator: CKE
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Wydalanie i osmoregulacja