Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 7 · czerwiec 2019 · Formuła 2015
Na rysunku przedstawiono budowę układu protonefrydialnego u przedstawiciela wolnożyjących płazińców. Aparat filtracyjny tego układu tworzy komórka płomykowa
Na podstawie: N.A. Campbell i inni, Biologia, Poznań 2012.
U dwóch gatunków wypławków słodkowodnych, o podobnej wielkości i budowie, stwierdzono zróżnicowanie liczby komórek układu protonefrydialnego (komórek płomykowych). Jeden z badanych gatunków wypławków – wielooczka czarna – zasiedla wody słodkie stojące oraz rzeki o słabym nurcie. Żyje w wodzie o nieco wyższym stężeniu soli niż stężenie preferowane przez drugi gatunek – wypławka alpejskiego – występującego w chłodnych źródłach i strumieniach o niższym zasoleniu.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2019-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Na przykładzie wybranej cechy budowy komórki płomykowej wykaż, że ta komórka ułatwia odprowadzanie płynów z jamy ciała u płazińców.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Znajdź ruchomy element komórki i ustal, co jego ruch może wprawiać w przepływ. Jak płyn trafia do kanalika?
Podpowiedź 2
Pęczek rzęsek działa jak pompa napędzająca przepływ przez aparat filtracyjny do układu kanalików.
Podpowiedź 3
Opisz ruch rzęsek i wywołany nim przepływ płynu do kanalika protonefrydialnego. Powiąż cechę z funkcją, zamiast podać samą nazwę struktury.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Komórka płomykowa zaopatrzona jest w rzęski, których ruch umożliwia przepływ wody z jamy ciała do światła kanalika protonefrydialnego.
• Komórka płomykowa ma rzęski, których ruch umożliwia przepływ produktów przemiany materii do protonefrydium.
Uwaga: Do uznania odpowiedzi odnoszące się do innych cech budowy komórki płomykowej, np. „Błona komórkowa tej komórki jest przystosowana do ultrafiltracji płynu tkankowego” lub „Komórka płomykowa jest połączona z komórką kanalikową w sposób umożliwiający przepływ płynu do kanalików wydalniczych”.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 p. – za odpowiedź uwzględniającą obecność rzęsek kierujących produkty metabolizmu do światła kanalika protonefrydialnego. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Komórka płomykowa ma pęczek ruchliwych rzęsek. Ich praca wywołuje przepływ płynu do kanalików protonefrydialnych i wspomaga jego odprowadzanie z organizmu. W odpowiedzi trzeba powiązać element budowy z działaniem, np. ruch rzęsek z przemieszczaniem wody. Samo wskazanie „rzęski” nie wyjaśnia funkcji. Protonefrydia uczestniczą szczególnie w usuwaniu nadmiaru wody u słodkowodnych płazińców; nie są narządami pobierania wody potrzebnej do osmozy.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za odpowiedź uwzględniającą obecność rzęsek kierujących produkty metabolizmu do światła kanalika protonefrydialnego. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 7.1
W podstawie programowej
Budowa i funkcja protonefrydium.
- PR:XI.2.4.d — przedstawia układy wydalnicze zwierząt,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z7-1
Organizator: CKE
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta