Materiał źródłowy do zadania
Pnącza to rośliny wspinające się na inne rośliny lub podpory. We florze Polski przykładem pnączy jest bluszcz pospolity, który występuje na terenie całego kraju. Ta roślina wytwarza dwa rodzaje korzeni:
• Korzenie rosnące w ziemi, które zaopatrują roślinę w wodę i składniki mineralne.
• Korzenie czepne, wytwarzane na pnących się pędach, zwłaszcza po stronie zwróconej ku podporze. Te korzenie wrastają w szpary kory drzew, nie sięgając jednak ich żywych tkanek, i wytwarzają substancje śluzowe, które po wyschnięciu zapewniają trwałe przytwierdzenie do podpory.
Bluszcz ma błyszczące, ciemnozielone, skórzaste, osadzone na ogonkach liście, pod spodem – jaśniejsze, matowe, z aparatami szparkowymi umieszczonymi tylko po tej stronie. W sprzyjających warunkach bluszcz może kwitnąć i owocować. Obupłciowe kwiaty bluszczu są przedprątne – pręciki dojrzewają i wysypują pyłek przed osiągnięciem dojrzałości przez słupek. Owoce, czarne pestkowce, z 2–5 jednonasiennymi pestkami i żywiczną owocnią dojrzewają w kwietniu – maju następnego roku i są pożywieniem dla wielu ptaków.
Na podstawie: D.J. Metcalfe, Hedera helix, „Journal of Ecology” 3, 2005; http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/bluszcz/bluszcz_pospolity/bluszcz_pospolity.php
Na podstawie tekstu podaj przykład jednej cechy budowy bluszczu, która wskazuje na przynależność tej rośliny do roślin okrytozalążkowych.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Poszukaj struktury rozrodczej typowej dla okrytozalążkowych. Korzeń i nasiono to zbyt szerokie kryteria do odróżnienia ich od nagozalążkowych.
Podpowiedź 2
Tekst opisuje pestkowce, a więc owoce. Rośliny nagozalążkowe nie wytwarzają prawdziwych owoców z zalążni słupka.
Podpowiedź 3
Podaj wytwarzanie owoców, np. pestkowców. Możesz też wskazać słupek, ale nie ograniczaj odpowiedzi do samej obecności nasion.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• wytwarzanie owoców / owocni
• obecność słupków w kwiecie
• wytwarzanie obupłciowych kwiatów
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny przykład cechy budowy bluszczu wymienionej w tekście, wskazującej na przynależność do roślin okrytozalążkowych. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Przykładem jest wytwarzanie owoców, w tym opisanych pestkowców. Owocnia osłania nasiona i rozwija się przede wszystkim ze ściany zalążni; obecność zalążni w słupku jest cechą okrytozalążkowych. Można także podać obecność słupków lub obupłciowych kwiatów wskazaną w tekście. Samo wytwarzanie nasion, korzeni czy liści nie rozstrzyga, bo takie struktury występują również u innych roślin. Wybierz jedną cechę diagnostyczną, rzeczywiście opisaną w materiale.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawny przykład cechy budowy bluszczu wymienionej w tekście, wskazującej na przynależność do roślin okrytozalążkowych. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 5.3
W podstawie programowej
Cechy okrytonasiennych.
- PR:IX.2.2 — przedstawia na przykładzie rodzimych gatunków cechy charakterystyczne mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych oraz na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup;
- PR:IX.5.3 — przedstawia budowę kwiatów roślin nasiennych;
- PR:IX.5.5 — opisuje proces zapłodnienia i powstawania nasion u roślin nasiennych oraz owoców u okrytonasiennych;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z5-3
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Rośliny lądowe i wtórnie wodne