Materiał źródłowy do zadania
Na schemacie przedstawiono wyniki pięciu wariantów (A–E) doświadczenia, w którym badano wpływ fotoperiodu na zakwitanie dwóch gatunków roślin: dalii – rośliny dnia krótkiego oraz kosaćca – rośliny dnia długiego.
Podczas doświadczenia przerywano okres ciemności krótkim oświetlaniem roślin błyskami światła białego (wariant C) lub oświetlaniem roślin błyskami światła czerwonego (R, wariant D), albo oświetlaniem roślin błyskami światła czerwonego i następującymi po nich błyskami światła dalekiej czerwieni (FR, wariant E).
Na podstawie: Ł. Kowalewska, A. Mostowska, Dzień i noc w życiu roślin, „Kosmos” 3/64, 2015.
Na podstawie wyników wariantów A–C przeprowadzonego doświadczenia określ właściwości fotoperiodu konieczne do zakwitnięcia dalii.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj A z B, a następnie B z C. Pierwsze porównanie pokazuje znaczenie długości nocy, drugie znaczenie jej nieprzerwanego przebiegu.
Podpowiedź 2
Na schemacie zaznaczono krytyczne 12 godzin ciemności. Długa noc przestaje skutecznie pobudzać dalię, gdy zostaje przerwana światłem.
Podpowiedź 3
Napisz: nieprzerwana ciemność dłuższa niż 12 godzin. Uwzględnij zarówno czas trwania, jak i brak błysku w okresie nocnym.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Dalia zakwita, gdy nieprzerwany czas trwania okresu ciemności przekracza 12 godzin / trwa dłużej niż 12 godzin / trwa co najmniej 12 godzin.
• Badana roślina dnia krótkiego kwitnie, gdy nieprzerwany okres ciemności trwa dłużej niż okres światła.
• Dalia jest rośliną dnia krótkiego – nie zakwitnie, gdy okres ciemności będzie trwał krócej niż 12 godzin, / gdy będzie przerwany błyskiem światła.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi nieodnoszących się do wyników wariantów A-–C, np. „długa, nieprzerwana światłem noc”.
Zasady oceniania
1 p. – za prawidłowe określenie właściwości fotoperiodu koniecznych do zakwitania dalii, odnoszące się do nieprzerwanego okresu ciemności powyżej 12 godzin. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Dalia zakwita przy nieprzerwanym okresie ciemności dłuższym niż krytyczne 12 godzin. Wariant B zapewnia długą noc i kwitnienie, A ma noc zbyt krótką, a C pokazuje, że przerwanie długiej nocy błyskiem światła hamuje kwitnienie. Decyduje więc ciągłość i długość ciemności, nie tylko suma godzin bez światła. Odpowiedź musi odwoływać się do progu z rysunku; samo stwierdzenie „dalia jest rośliną dnia krótkiego” nie opisuje wystarczająco wyników doświadczenia.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za prawidłowe określenie właściwości fotoperiodu koniecznych do zakwitania dalii, odnoszące się do nieprzerwanego okresu ciemności powyżej 12 godzin. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 6.1
W podstawie programowej
Warunki kwitnienia odczytane z wyników; nazwa reakcji fotoperiodycznej jest podana.
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z6-1
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Reakcja na bodźce