Materiał źródłowy do zadania
Pnącza to rośliny wspinające się na inne rośliny lub podpory. We florze Polski przykładem pnączy jest bluszcz pospolity, który występuje na terenie całego kraju. Ta roślina wytwarza dwa rodzaje korzeni:
• Korzenie rosnące w ziemi, które zaopatrują roślinę w wodę i składniki mineralne.
• Korzenie czepne, wytwarzane na pnących się pędach, zwłaszcza po stronie zwróconej ku podporze. Te korzenie wrastają w szpary kory drzew, nie sięgając jednak ich żywych tkanek, i wytwarzają substancje śluzowe, które po wyschnięciu zapewniają trwałe przytwierdzenie do podpory.
Bluszcz ma błyszczące, ciemnozielone, skórzaste, osadzone na ogonkach liście, pod spodem – jaśniejsze, matowe, z aparatami szparkowymi umieszczonymi tylko po tej stronie. W sprzyjających warunkach bluszcz może kwitnąć i owocować. Obupłciowe kwiaty bluszczu są przedprątne – pręciki dojrzewają i wysypują pyłek przed osiągnięciem dojrzałości przez słupek. Owoce, czarne pestkowce, z 2–5 jednonasiennymi pestkami i żywiczną owocnią dojrzewają w kwietniu – maju następnego roku i są pożywieniem dla wielu ptaków.
Na podstawie: D.J. Metcalfe, Hedera helix, „Journal of Ecology” 3, 2005; http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/bluszcz/bluszcz_pospolity/bluszcz_pospolity.php
Określ, w jaki sposób zwierzęta przyczyniają się do rozprzestrzeniania się bluszczu w środowisku.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Znajdź w opisie część rośliny zjadane przez ptaki. Co wewnątrz owocu może dać początek nowej roślinie po przeniesieniu?
Podpowiedź 2
Miąższ jest pokarmem, natomiast nasiona mogą zostać wyniesione poza roślinę macierzystą i wydalone z odchodami.
Podpowiedź 3
Opisz zjadanie owoców i wydalanie nasion w innych miejscach. Nie zastępuj rozsiewania nasion zapylaniem kwiatów.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Ptaki, które się żywią owocami bluszczu rozprzestrzeniają jego nasiona.
• Ptaki zjadają pestkowce bluszczu i wraz z odchodami usuwają do środowiska nasiona bluszczu.
Zasady oceniania
1 p. – za prawidłowe określenie roli zwierząt w rozprzestrzenianiu się bluszczu w środowisku, uwzględniające przenoszenie nasion bluszczu przez zwierzęta żywiące się owocami tej rośliny. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Ptaki zjadają owoce bluszczu i przenoszą jego nasiona, które następnie wydalają w innym miejscu. Jest to rozsiewanie przez zwierzęta, dokładniej endozoochoria: nasiona przemieszczają się po przejściu przez przewód pokarmowy. Trzeba wskazać przenoszenie nasion, nie samego miąższu ani pyłku. Roznoszenie pyłku umożliwia zapłodnienie, natomiast w tym poleceniu chodzi o zasiedlanie nowych stanowisk przez potomstwo rozwijające się z nasion pochodzących z owoców.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za prawidłowe określenie roli zwierząt w rozprzestrzenianiu się bluszczu w środowisku, uwzględniające przenoszenie nasion bluszczu przez zwierzęta żywiące się owocami tej rośliny. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 5.1
W podstawie programowej
Rozsiewanie nasion bluszczu przez zwierzęta.
- PR:IX.5.6 — wykazuje związek budowy owocu ze sposobem rozprzestrzeniania się roślin okrytonasiennych.
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z5-1
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin