Materiał źródłowy do zadania
Mchy pokrywają glebę dużymi, zwartymi darniami. Na zdjęciu przedstawiono fragment pewnej komórki mchu złotowłosa strojnego. Literami oznaczono: m – mitochondria, v – wakuole, c – chloroplasty, g – krople tłuszczu zawarte w cytoplazmie.
Przeprowadzono obserwację, której celem było określenie odporności złotowłosa strojnego na niską temperaturę. Wiosną i zimą zmierzono zawartość chlorofilu i aktywność fotosyntetyczną tkanki, której komórkę przedstawiono na powyższym zdjęciu.
Wyniki badania podano w tabeli.
| Pora roku | Temperatura powietrza [°C] | Zawartość chlorofilu [µg/g świeżej masy] | Aktywność fotosyntetyczna [µmol O2/g świeżej masy] |
|---|---|---|---|
| wiosna | +2 | 2,53 | 125,12 |
| zima | –5 | 2,17 | 115,13 |
Na podstawie: N. Ljube, M. Wrischer, T. Prebeg, Z. Devide. Structural changes […] of the moss Polytrichum formosum […], „Acta Bot. Croat.” 64, 2005.
Określ, czy na zdjęciu przedstawiono komórkę dojrzałego sporofitu, czy – gametofitu złotowłosa strojnego. Odpowiedź uzasadnij – podaj jedną, widoczną na zdjęciu, cechę budowy charakterystyczną dla tego pokolenia.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj oznaczenia organelli na zdjęciu. Szukaj widocznego elementu potwierdzającego zdolność tej tkanki do fotosyntezy.
Podpowiedź 2
Oznaczenie c wskazuje chloroplasty. W rozpatrywanym porównaniu są przesłanką oczekiwanego wskazania zielonego gametofitu.
Podpowiedź 3
Wpisz gametofit i obecność chloroplastów widocznych na zdjęciu. Nie uzasadniaj odpowiedzi samą haploidalnością, której fotografia nie pokazuje.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Jest to komórka gametofitu, ponieważ
• zawiera chloroplasty.
• widoczne są grana (z chlorofilem).
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi wskazujących cechę charakterystyczną dla tego pokolenia, ale niewidoczną na zdjęciu, np. obecność chlorofilu.
Zasady oceniania
1 p. – za określenie, że jest to komórka gametofitu wraz z prawidłowym uzasadnieniem uwzględniającym obecność chloroplastów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
W kluczu oczekiwana jest komórka gametofitu, rozpoznawana po widocznych chloroplastach, oznaczonych literą c. Są one miejscem fotosyntezy, której aktywność następnie zmierzono. Odpowiedź powinna przywołać strukturę rzeczywiście widoczną na zdjęciu, a nie niewidoczną ploidalność czy samą obecność chlorofilu. To rozstrzygnięcie dotyczy opisanego mchu i porównania z jego dojrzałym sporofitem. Nie należy uogólniać, że chloroplasty u wszystkich roślin mogą występować wyłącznie w gametoficie.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za określenie, że jest to komórka gametofitu wraz z prawidłowym uzasadnieniem uwzględniającym obecność chloroplastów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 4.1
W podstawie programowej
Rozpoznanie pokolenia mchu na podstawie opisanych cech i chloroplastów.
- PR:IX.2.2 — przedstawia na przykładzie rodzimych gatunków cechy charakterystyczne mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych oraz na podstawie tych cech identyfikuje organizm jako przedstawiciela jednej z tych grup;
- PR:IX.5.1 — opisuje na podstawie schematów, przemianę pokoleń mchów, paprociowych, widłakowych, skrzypowych, nagonasiennych i okrytonasiennych;
- PR:II.8 — opisuje budowę mitochondriów i plastydów ze szczególnym uwzględnieniem chloroplastów; dokonuje obserwacji mikroskopowych plastydów w materiale biologicznym;
- PR:OG.III.2 — odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z4-1
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin | Komórka
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: fotosynteza | rozmnażanie
Zagadnienia: Enzymy