Materiał źródłowy do zadania
Przeprowadzono doświadczenie dotyczące warunków przebiegu fotosyntezy u moczarki kanadyjskiej. W tym celu przygotowano cztery zestawy doświadczalne A–D:
• Jednakowej długości pędy moczarki kanadyjskiej umieszczono w zlewkach z wodnym roztworem sody oczyszczonej, które następnie przykryto szklanym lejkiem. Na szczycie każdego lejka umieszczono szklaną probówkę wypełnioną wodą.
• Wszystkie zestawy oświetlano światłem o takim samym natężeniu, ale w każdym zestawie utrzymywano inną temperaturę wody.
Na rysunkach przedstawiono wyniki przeprowadzonego doświadczenia uzyskane w zestawach A–D.
Na podstawie: http://www.proprofs.com/quiz-school/story.php?title=le-hw4111b
Określ, w którym zestawie doświadczalnym (A–D) proces fotosyntezy zachodził z największą intensywnością. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przedstawionych wyników doświadczenia.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź ilość gazu zebranego nad rośliną. Co jest produktem fotosyntezy i wypiera wodę z odwróconej probówki?
Podpowiedź 2
Wskaźnikiem jest objętość tlenu, a nie ubytek wody jako rzekomego substratu. Porównaj ilość gazu w czterech zestawach.
Podpowiedź 3
Wybierz C i uzasadnij największą objętością zgromadzonego tlenu. Sama nazwa zestawu albo temperatura bez odwołania do wyniku nie wystarcza.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Zestaw C, ponieważ w górnej części probówki zgromadziła się największa objętość / ilość tlenu, który jest produktem fotosyntezy.
• Zestaw C, ponieważ im większa jest intensywność fotosyntezy, tym więcej powstaje produktu w postaci tlenu, który zbiera się w probówce.
Uwaga: Nie uznaje się uzasadnienia odnoszącego do innych czynników z pominięciem wydzielanego tlenu np. C, bo to optymalna temperatura dla przebiegu fotosyntezy dla badanej rośliny” lub „Zestaw C, widoczne największe zużycie wody”.
Zasady oceniania
1 p. – za wskazanie zestawu C doświadczenia wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do zgromadzenia największej ilości tlenu w probówce (górnej części probówki). 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Największą intensywność fotosyntezy stwierdzono w zestawie C, bo zgromadziła się w nim największa objętość tlenu w probówce. Tlen jest produktem fotosyntetycznego rozkładu wody, dlatego jego wydzielanie w porównywalnych warunkach służy tu jako wskaźnik przebiegu procesu. Uzasadnienie musi odwoływać się do obserwowanego wyniku. Samo określenie temperatury jako optymalnej byłoby wnioskiem bez wskazania dowodu; obniżenie poziomu wody w probówce oznacza wypieranie jej przez gaz, nie zużycie tej objętości przez roślinę.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za wskazanie zestawu C doświadczenia wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do zgromadzenia największej ilości tlenu w probówce (górnej części probówki). 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 3.2
W podstawie programowej
Tlen jako miara intensywności fotosyntezy.
- PR:III.4.3 — analizuje na podstawie schematu przebieg fazy zależnej od światła oraz fazy niezależnej od światła; wyróżnia substraty i produkty obu faz; wykazuje rolę składników siły asymilacyjnej w fazie niezależnej od światła;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2019-CZERWIEC-F2015-Z3-2
Organizator: CKE
Działy: Energia i metabolizm
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: fotosynteza
Zagadnienia: Fotosynteza