Materiał źródłowy do zadania
Określenie „zboża” odnosi się do roślin o podobnych cechach użytkowych, bogatych w skrobię. Większość roślin zbożowych należy do rodziny traw – do roślin jednoliściennych. Jedynie gryka, zaliczana do zbóż ze względu na podobny skład chemiczny nasion i użytkowanie, należy do roślin dwuliściennych. W ziarniaku traw wyróżnić można trzy podstawowe elementy: zarodek, bielmo i okrywę owocowo-nasienną.
Na podstawie: J. Gawęcki, W. Obuchowski, Produkty zbożowe. Technologia i rola w żywieniu człowieka, Poznań 2016.
Określ, jaką funkcję pełni bielmo w ziarniakach zbóż i jakie ma ono znaczenie podczas kiełkowania.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, gdzie kiełkujący zarodek znajdzie pokarm, zanim rozwinie sprawne liście. Jak mogą zostać wykorzystane zapasy skrobi i białek?
Podpowiedź 2
Bielmo przechowuje materiały zapasowe. Ich rozkład dostarcza substratów oddychania i cząsteczek do budowy rosnącej siewki.
Podpowiedź 3
Wskaż magazynowanie zapasów oraz wykorzystanie ich podczas kiełkowania jako źródła budulca i substratów energetycznych przed samodzielną fotosyntezą.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Bielmo jest tkanką spichrzową, wykorzystywaną w czasie kiełkowania jako źródło
materiałów budulcowych do wzrostu siewki.
• Bielmo gromadzi materiały zapasowe dostarczające energii i budulca rozwijającemu się
zarodkowi.
• Kiełkująca roślina nie prowadzi jeszcze fotosyntezy, dlatego, aby rozwijać się, korzysta
z substancji odżywczych zmagazynowanych w bielmie.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne określenie funkcji bielma jako tkanki spichrzowej w ziarniaku i podanie, że zawiera substancje odżywcze wykorzystywane przez rozwijający się zarodek. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Bielmo magazynuje substancje zapasowe, przede wszystkim skrobię i białka, które są uruchamiane podczas kiełkowania. Produkty ich rozkładu dostarczają rozwijającemu się zarodkowi materiałów do syntezy własnych struktur oraz substratów oddychania. Umożliwia to wzrost przed uzyskaniem wystarczającej samodzielności fotosyntetycznej siewki. Rozróżnij funkcję tkanki i znaczenie tej funkcji w czasie: samo „odżywia zarodek” można doprecyzować wskazaniem zapasów, budulca i źródła energii, zamiast traktować bielmo jak fotosyntetyczny organ młodej rośliny.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawne określenie funkcji bielma jako tkanki spichrzowej w ziarniaku i podanie, że zawiera substancje odżywcze wykorzystywane przez rozwijający się zarodek. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 8.2
W podstawie programowej
Bielmo i odżywianie kiełkującego zarodka.
- PR:IX.6.1 — przedstawia budowę nasienia bielmowego;
- PR:IX.6.2 — przedstawia wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na proces kiełkowania nasion; planuje i przeprowadza doświadczenie określające wpływ wybranych czynników (woda, temperatura, światło) na proces kiełkowania nasion;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z8-2
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: człowiek | rośliny
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin