Materiał źródłowy do zadania
Określenie „zboża” odnosi się do roślin o podobnych cechach użytkowych, bogatych w skrobię. Większość roślin zbożowych należy do rodziny traw – do roślin jednoliściennych. Jedynie gryka, zaliczana do zbóż ze względu na podobny skład chemiczny nasion i użytkowanie, należy do roślin dwuliściennych. W ziarniaku traw wyróżnić można trzy podstawowe elementy: zarodek, bielmo i okrywę owocowo-nasienną.
Na podstawie: J. Gawęcki, W. Obuchowski, Produkty zbożowe. Technologia i rola w żywieniu człowieka, Poznań 2016.
Podaj jedną cechę budowy morfologicznej zarodka gryki odróżniającą go od zarodków pozostałych roślin zbożowych zaliczanych do roślin jednoliściennych.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Który element budowy zarodka dał nazwę grupom jedno- i dwuliściennych? Podaj liczbę tej struktury, nie tylko nazwę grupy.
Podpowiedź 2
Liścienie są liśćmi zarodkowymi. Różnica dotyczy dwóch u gryki i jednego u roślin jednoliściennych.
Podpowiedź 3
Napisz: zarodek gryki ma dwa liścienie. Sama etykieta „roślina dwuliścienna” nie nazywa wprost cechy wymaganej w poleceniu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
dwa liścienie / dwa liście zarodkowe / zarodek jest dwuliścienny
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszącej się jedynie do zaprzeczenia cech charakterystycznych dla zarodków jednoliściennych, np. „brak koleoptyla”, albo odpowiedzi określających jedynie pozycję taksonomiczną gryki, np. „gryka jest rośliną dwuliścienną”.
Zasady oceniania
1 p. – za prawidłowe podanie jednej cechy budowy morfologicznej zarodka gryki odnoszącej
się do liczby liścieni w zarodku. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Zarodek gryki ma dwa liścienie, podczas gdy zarodek typowego zboża z rodziny traw ma jeden. Jest to konkretna cecha morfologiczna, której wymaga polecenie. Samo zdanie „gryka jest dwuliścienna” podaje klasyfikację bez nazwania budowy zarodka. Określenie „zboża” jest tu grupą użytkową i nie oznacza jednego taksonu: podobne wykorzystanie nasion nie wymaga identycznego pokrewieństwa. Nie myl liścieni z liśćmi właściwymi pojawiającymi się później podczas wzrostu siewki.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za prawidłowe podanie jednej cechy budowy morfologicznej zarodka gryki odnoszącej
się do liczby liścieni w zarodku. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej — Poza podstawą programową
Polecenie 8.1
Poza podstawą programową
Wymaga porównania liczby liścieni jako cechy klas jednoliściennych i dwuliściennych; aktualny zakres nie wymaga tego podziału.
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z8-1
Organizator: CKE
Działy: Różnorodność roślin
Organizmy: człowiek | rośliny
Zagadnienia: Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin