Materiał źródłowy do zadania
W pewnej populacji motyli (populacja I), w której występują dwa allele warunkujące ubarwienie ciała, pozostającej w stanie równowagi genetycznej pod względem tych alleli, występowały zarówno motyle ciemne, jak i jasne. Jednorazowe pojawienie się drapieżnika spowodowało śmierć wszystkich osobników o fenotypie jasnym. W wyniku rozmnażania się osobników ciemnych, które przeżyły, powstała populacja II. Ubarwienie ciała tego gatunku motyla jest cechą autosomalną, determinowaną przez: dominujący allel A – warunkujący ubarwienie ciemne i recesywny allel a – warunkujący ubarwienie jasne.
Oblicz częstość allelu warunkującego ciemne ubarwienie ciała motyli w populacji I przed atakiem drapieżnika. Zapisz obliczenia. Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odróżnij liczbę osobników od liczby kopii genu. Ile alleli A ma homozygota AA, a ile heterozygota Aa?
Podpowiedź 2
Dla 1000 diploidalnych motyli mianownik wynosi 2000. W liczniku policz podwójnie AA i pojedynczo Aa.
Podpowiedź 3
Oblicz (2 × 640 + 320)/(2 × 1000) = 0,8 = 80%. Nie podstawiaj do odpowiedzi samego udziału fenotypu dominującego.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Obliczenia: p2 = 0,64 p = 0,8
Częstość allelu warunkującego ciemne ubarwienie w populacji I wynosi: 0,8 lub 80%.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne obliczenie i wskazanie wartości częstości allelu warunkującego ciemne ubarwienie w populacji I. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Przed atakiem było 640 AA, 320 Aa i 40 aa, łącznie 1000 motyli. Liczba kopii A wynosi 2 × 640 + 320 = 1600, a wszystkich alleli 2000, więc częstość A = 1600/2000 = 0,8, czyli 80%. Równowaga pozwala też obliczyć p = √0,64 = 0,8 z częstości AA. Nie utożsamiaj 96% ciemnych motyli z częstością A: heterozygoty mają po jednym A i a, choć wszystkie wyglądają ciemno.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawne obliczenie i wskazanie wartości częstości allelu warunkującego ciemne ubarwienie w populacji I. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18.1
W podstawie programowej
Częstość allelu w populacji.
- PR:XVI.9 — stosuje równanie Hardy’ego-Weinberga do obliczenia częstości alleli, genotypów i fenotypów w populacji;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z18-1
Organizator: CKE
Działy: Ewolucja
Procesy: dziedziczenie | rozmnażanie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech