Materiał źródłowy do zadania
W pewnej populacji motyli (populacja I), w której występują dwa allele warunkujące ubarwienie ciała, pozostającej w stanie równowagi genetycznej pod względem tych alleli, występowały zarówno motyle ciemne, jak i jasne. Jednorazowe pojawienie się drapieżnika spowodowało śmierć wszystkich osobników o fenotypie jasnym. W wyniku rozmnażania się osobników ciemnych, które przeżyły, powstała populacja II. Ubarwienie ciała tego gatunku motyla jest cechą autosomalną, determinowaną przez: dominujący allel A – warunkujący ubarwienie ciemne i recesywny allel a – warunkujący ubarwienie jasne.
Po przyjęciu założenia, że krzyżowanie się osobników jest losowe, określ, czy w populacji II motyli będą występowały osobniki o jasnym ubarwieniu ciała. Odpowiedź uzasadnij.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Czy wszystkie ciemne motyle mają identyczny genotyp? Sprawdź, gdzie może przetrwać allel jasnej barwy po usunięciu aa.
Podpowiedź 2
Ciemne Aa przeżywają. Gdy dwie heterozygoty przekażą a, powstanie jasne aa mimo braku jasnych rodziców.
Podpowiedź 3
Odpowiedz tak i wskaż zachowanie a w heterozygotach. Nie przenoś wartości 25% z jednej krzyżówki na całą mieszaną populację rodziców.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Tak, w populacji II motyli będą występowały osobniki o jasnym ubarwieniu ciała, ponieważ wśród pozostałych ciemno ubarwionych motyli były również heterozygoty, które krzyżując się ze sobą dadzą potomstwo zróżnicowane na osobniki ciemne i jasne.
• Tak, ponieważ allel warunkujący jasne ubarwienie zachował się u heterozygot.
• Będą, ponieważ w populacji I przeżyły heterozygoty.
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi, w których w uzasadnieniu przedstawiono krzyżówkę dwóch heterozygot wraz z jej interpretacją, polegającą na wskazaniu osobnika jasnego.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne określenie, że w populacji II będą występowały osobniki o jasnym ubarwieniu ciała, i poprawne uzasadnienie, uwzględniające obecność heterozygot w populacji. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Tak, allel a pozostał wśród ciemnych heterozygot Aa, które przeżyły atak. Przy ich kojarzeniu mogą powstać jasne homozygoty aa. Wyeliminowanie fenotypu recesywnego w jednym pokoleniu nie usuwa wszystkich kopii recesywnego allelu. Krzyżówka Aa × Aa daje 1/4 aa, ale nie oznacza to 25% jasnych w całej populacji II, ponieważ rozmnażają się również AA. Pytanie dotyczy możliwości ponownego pojawienia się cechy, więc kluczowy jest zachowany allel w nosicielach.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawne określenie, że w populacji II będą występowały osobniki o jasnym ubarwieniu ciała, i poprawne uzasadnienie, uwzględniające obecność heterozygot w populacji. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 18.2
W podstawie programowej
Recesywne fenotypy w potomstwie heterozygot.
- PR:XIV.1.1 — zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne;
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z18-2
Organizator: CKE
Działy: Genetyka klasyczna
Procesy: dziedziczenie | rozmnażanie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech