Materiał źródłowy do zadania
U kotów brytyjskich produkcja eumelaniny, czyli czarnego barwnika, jest modyfikowana przez trzy allele genu autosomalnego, które w zależności od układu, w jakim pojawiają się w genotypie kota, determinują kolor włosa:
B – allel dominujący w stosunku do pozostałych, warunkujący barwę czarną, b – allel recesywny w stosunku do B, ale dominujący w stosunku do b1, warunkujący barwę czekoladową, b1 – allel recesywny zarówno w stosunku do B, jak i do b, warunkujący barwę cynamonową.
Ekspresja genu odpowiedzialnego za produkcję eumelaniny modyfikowana jest przez autosomalny gen z innego chromosomu, którego allel D warunkuje równomierne rozproszenie barwnika, co daje normalną barwę włosa, natomiast recesywny allel d sprawia, że pigment występuje w skupiskach, co skutkuje rozjaśnieniem (rozmyciem) kolorów: czarnego – do niebieskiego, czekoladowego – do liliowego, a cynamonowego – do płowego.
Na podstawie: http://www.agiliscattus.pl/podstawy-genetyki-kotow.html
Zapisz, stosując podane oznaczenia alleli genów, genotypy kotów brytyjskich: cynamonowej samicy i czarnego samca, w których potomstwie znajdują się kocięta czarne, czekoladowe, niebieskie oraz liliowe.
Genotyp cynamonowej samicy: .. Genotyp czarnego samca: .
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw ustal genotyp koloru cynamonowej samicy. Następnie wykorzystaj czekoladowe oraz rozjaśnione kocięta do wyznaczenia alleli ukrytych u rodziców.
Podpowiedź 2
Samica przekazuje wyłącznie b¹. Allel b potrzebny czekoladowemu potomstwu pochodzi od ojca, a dd wymaga przekazania d przez oboje rodziców.
Podpowiedź 3
Wpisz samica b¹b¹Dd, samiec BbDd. Rozjaśnione kocięta dowodzą heterozygotyczności obojga rodziców w locus D/d.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Genotyp cynamonowej samicy: b1b1Dd. Genotyp czarnego samca: BbDd.
Uwagi: Uznaje się odpowiedzi, w których obok prawidłowych genotypów zdający zapisał także właściwe chromosomy płci, np.: b1b1Dd XX oraz BbDd XY. Nie uznaje się odpowiedzi, w których zastosowano inne oznaczenia alleli niż podane w tekście lub zdający zapisał tę cechę jako sprzężoną z płcią.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne zapisanie genotypów obojga rodziców (cynamonowej samicy i czarnego samca). 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Samica ma b¹b¹Dd, a samiec BbDd. Cynamonowa samica musi być homozygotą najbardziej recesywnego allelu. Czarny samiec ma B, a obecność czekoladowych kociąt ujawnia przekazywanie także b. Niebieskie i liliowe potomstwo ma dd, więc oboje nierozjaśnieni rodzice muszą być nosicielami d, czyli Dd. Analizuj dowody z całego zestawu fenotypów potomstwa; wygląd samca sam w sobie nie rozstrzygałby między BB, Bb i Bb¹.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawne zapisanie genotypów obojga rodziców (cynamonowej samicy i czarnego samca). 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 17.2
W podstawie programowej
Ustalenie genotypów rodzicielskich z potomstwa.
- PR:XIV.1.2 — przedstawia dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielogenowe (dominacja pełna, dominacja niepełna, kodominacja, współdziałanie dwóch lub większej liczby genów);
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z17-2
Organizator: CKE
Działy: Genetyka klasyczna
Procesy: ekspresja genów | dziedziczenie
Zagadnienia: Dziedziczenie cech