Materiał źródłowy do zadania
Efektem oddziaływania hormonu tyreotropowego (TSH) na receptory komórek tarczycy jest pobudzenie ich aktywności wydzielniczej. Hormon ten nie przenika do wnętrza komórki, ale łączy się z receptorem na powierzchni komórki. U osób cierpiących na chorobę Gravesa-Basedowa limfocyty wytwarzają specyficzne przeciwciała skierowane przeciwko receptorom hormonu TSH (przeciwciała anty-TSHR). Na poniższym schemacie przedstawiono oddziaływanie TSH i przeciwciał anty-TSHR z receptorem TSH. U osób predysponowanych genetycznie, do rozwoju choroby Gravesa-Basedowa przyczynia się współwystępowanie różnych czynników środowiskowych, takich jak infekcje bakteryjne i wirusowe stymulujące układ odpornościowy.
Na podstawie: A. Urbanek, Encyklopedia szkolna. Biologia, Warszawa 1999.
Podaj nazwę gruczołu dokrewnego wydzielającego do krwi TSH oraz nazwę hormonu uwalnianego z tarczycy po pobudzeniu przez TSH, i określ wpływ hormonu tarczycy na oddychanie wewnątrzkomórkowe organizmu.
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpisz oś przysadka–tarczyca. Który hormon pobudza gruczoł, a który jest następnie wydzielany przez ten gruczoł do krwi?
Podpowiedź 2
Przedni płat przysadki uwalnia TSH. Tarczyca odpowiada m.in. tyroksyną, która nasila tempo procesów metabolicznych.
Podpowiedź 3
Podaj przedni płat przysadki, tyroksynę T₄ i wzrost intensywności oddychania komórkowego. Dopuszczalnym przykładem hormonu jest też T₃.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwa gruczołu dokrewnego: przysadka / przysadka mózgowa / przedni płat przysadki. Nazwa hormonu: tyroksyna / trijodotyronina / trójjodotyronina / tetrajodotyronina.
Wpływ hormonu tarczycy na oddychanie wewnątrzkomórkowe: wzrost intensywności oddychania komórkowego. / wzrost poziomu metabolizmu. / wzmożone zużycie tlenu. / wzrost wytwarzania ciepła. / wzrost produkcji ATP w komórkach.
Uwaga: Uznaje się symbole „T4” oraz „T3” jako nazwy hormonów.
Zasady oceniania
2 p. – za podanie poprawnej nazwy gruczołu dokrewnego wydzielającego do krwi TSH oraz podanie poprawnej nazwy hormonu wydzielanego przez komórki tarczycy po pobudzeniu przez TSH wraz z prawidłowym określeniem jego wpływu na oddychanie wewnątrzkomórkowe. 1 p. – za podanie poprawnej nazw gruczołu dokrewnego i hormonu lub poprawnej nazwy hormonu i jego działania. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
TSH wydziela przedni płat przysadki mózgowej. Pobudza tarczycę do wydzielania m.in. tyroksyny, czyli T₄, lub trijodotyroniny, T₃. Hormony tarczycy zwiększają intensywność przemian metabolicznych, w tym oddychania komórkowego i zużycia tlenu w wielu tkankach. Nie myl hormonu tropowego z końcowym hormonem gruczołu: TSH nie jest produktem tarczycy, a przysadka nie wydziela tyroksyny. Polecenie wymaga trzech składników: gruczołu, przykładu hormonu tarczycy i kierunku wpływu na metabolizm.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 p. – za podanie poprawnej nazwy gruczołu dokrewnego wydzielającego do krwi TSH oraz podanie poprawnej nazwy hormonu wydzielanego przez komórki tarczycy po pobudzeniu przez TSH wraz z prawidłowym określeniem jego wpływu na oddychanie wewnątrzkomórkowe. 1 p. – za podanie poprawnej nazw gruczołu dokrewnego i hormonu lub poprawnej nazwy hormonu i jego działania. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Nazwa gruczołu dokrewnego
W podstawie programowej
Hormony osi przysadka–tarczyca i metabolizm. Zakres części: Nazwa gruczołu dokrewnego.
- PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,
- PR:XI.2.5.g — przedstawia rolę hormonów w regulacji wzrostu i tempa metabolizmu,
Nazwa hormonu
W podstawie programowej
Hormony osi przysadka–tarczyca i metabolizm. Zakres części: Nazwa hormonu.
- PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,
- PR:XI.2.5.g — przedstawia rolę hormonów w regulacji wzrostu i tempa metabolizmu,
Wpływ hormonu tarczycy na oddychanie wewnątrzkomórkowe
W podstawie programowej
Hormony osi przysadka–tarczyca i metabolizm. Zakres części: Wpływ hormonu tarczycy na oddychanie wewnątrzkomórkowe.
- PR:XI.2.5.b — podaje lokalizacje gruczołów dokrewnych człowieka i wymienia nazwy hormonów przez nie produkowanych,
- PR:XI.2.5.g — przedstawia rolę hormonów w regulacji wzrostu i tempa metabolizmu,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z13-3
Organizator: CKE
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: bakterie | wirusy
Zagadnienia: Regulacja hormonalna