Materiał źródłowy do zadania
Efektem oddziaływania hormonu tyreotropowego (TSH) na receptory komórek tarczycy jest pobudzenie ich aktywności wydzielniczej. Hormon ten nie przenika do wnętrza komórki, ale łączy się z receptorem na powierzchni komórki. U osób cierpiących na chorobę Gravesa-Basedowa limfocyty wytwarzają specyficzne przeciwciała skierowane przeciwko receptorom hormonu TSH (przeciwciała anty-TSHR). Na poniższym schemacie przedstawiono oddziaływanie TSH i przeciwciał anty-TSHR z receptorem TSH. U osób predysponowanych genetycznie, do rozwoju choroby Gravesa-Basedowa przyczynia się współwystępowanie różnych czynników środowiskowych, takich jak infekcje bakteryjne i wirusowe stymulujące układ odpornościowy.
Na podstawie: A. Urbanek, Encyklopedia szkolna. Biologia, Warszawa 1999.
Na podstawie przedstawionych informacji określ, czy TSH jest hormonem steroidowym, czy jest hormonem białkowym. Odpowiedź uzasadnij.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zwróć uwagę, czy hormon wnika do cytoplazmy, czy pozostaje na zewnątrz i pobudza receptor błonowy. Której klasie odpowiada ten opis?
Podpowiedź 2
Duże hydrofilowe hormony białkowe korzystają z receptorów powierzchniowych. Typowy szkolny model działania steroidu wskazuje receptor wewnątrz komórki.
Podpowiedź 3
Wpisz hormon białkowy i uzasadnij wiązaniem z receptorem na powierzchni bez przenikania przez błonę. Nie opieraj odpowiedzi tylko na nazwie TSH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• TSH jest hormonem białkowym, ponieważ łączy się z receptorem na powierzchni komórki.
• TSH jest hormonem białkowym, ponieważ nie wnika do wnętrza komórki.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne określenie, że TSH należy do hormonów białkowych, wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do sposobu oddziaływania TSH na komórki docelowe (poprzez receptor błonowy) lub do braku przenikania hormonów białkowych przez błonę komórkową. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
TSH jest hormonem białkowym, dokładniej glikoproteiną. Według opisu nie przechodzi swobodnie przez dwuwarstwę lipidową, lecz wiąże receptor na powierzchni komórki, który przekazuje sygnał do jej wnętrza. W szkolnym porównaniu hormony steroidowe przenikają przez błonę i działają przez receptory wewnątrzkomórkowe. Odpowiedź powinna powiązać wskazaną klasę z lokalizacją receptora w materiale. Nie wnioskuj, że hormon musi wejść do komórki, aby wpływać na jej metabolizm; receptor błonowy pozwala zrobić to bez takiego przenikania.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za poprawne określenie, że TSH należy do hormonów białkowych, wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do sposobu oddziaływania TSH na komórki docelowe (poprzez receptor błonowy) lub do braku przenikania hormonów białkowych przez błonę komórkową. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 13.2
W podstawie programowej
Receptor błonowy hormonu białkowego.
- PR:XI.2.5.a — wyjaśnia, w jaki sposób hormony steroidowe i niesteroidowe (pochodne aminokwasów i peptydowe) regulują czynności komórek docelowych,
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z13-2
Organizator: CKE
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: bakterie | wirusy
Zagadnienia: Regulacja hormonalna