Materiał źródłowy do zadania
Efektem oddziaływania hormonu tyreotropowego (TSH) na receptory komórek tarczycy jest pobudzenie ich aktywności wydzielniczej. Hormon ten nie przenika do wnętrza komórki, ale łączy się z receptorem na powierzchni komórki. U osób cierpiących na chorobę Gravesa-Basedowa limfocyty wytwarzają specyficzne przeciwciała skierowane przeciwko receptorom hormonu TSH (przeciwciała anty-TSHR). Na poniższym schemacie przedstawiono oddziaływanie TSH i przeciwciał anty-TSHR z receptorem TSH. U osób predysponowanych genetycznie, do rozwoju choroby Gravesa-Basedowa przyczynia się współwystępowanie różnych czynników środowiskowych, takich jak infekcje bakteryjne i wirusowe stymulujące układ odpornościowy.
Na podstawie: A. Urbanek, Encyklopedia szkolna. Biologia, Warszawa 1999.
Na podstawie przedstawionych informacji i własnej wiedzy uzasadnij, że choroba Gravesa-Basedowa jest chorobą autoimmunizacyjną.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal pochodzenie przeciwciał i ich cel. Czy receptor TSH jest obcym elementem, czy składnikiem własnej komórki organizmu?
Podpowiedź 2
Przeciwciała anty-TSHR są wytwarzane przez pacjenta i rozpoznają jego własne receptory. Tutaj ich wiązanie powoduje pobudzenie czynności tarczycy.
Podpowiedź 3
Odnieś autoimmunizację do autoprzeciwciał wiążących własny receptor TSH. Nie zastępuj tego mechanizmu twierdzeniem, że każda choroba autoimmunizacyjna niszczy zaatakowaną komórkę.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Jest to choroba autoimmunizacyjna, ponieważ przeciwciała łączące się z receptorem hormonu TSH i wywołujące patologiczne pobudzenie są produkowane przez organizm chorego.
• Jest to choroba autoimmunizacyjna, ponieważ przeciwciała anty-TSHR, łączące się z receptorem hormonu TSH, to autoprzeciwciała.
• Jest to choroba autoimmunizacyjna, ponieważ limfocyty uznały receptory TSH za obce białka i wytworzyły przeciwciała wiążące się z tymi receptorami.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odwołujących się jedynie do definicji choroby autoimmunizacyjnej, np. „Jest to choroba autoimmunizacyjna, ponieważ produkowane przez organizm przeciwciała atakują własne komórki”.
Zasady oceniania
1 p. – za prawidłowe uzasadnienie, odnoszące się do cechy choroby Gravesa-Basedowa wskazujące na jej autoimmunizacyjny charakter z uwzględnieniem informacji przedstawionych na schemacie. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Choroba ma charakter autoimmunizacyjny, ponieważ organizm wytwarza przeciwciała przeciw własnym receptorom TSH na komórkach tarczycy. Autoprzeciwciała wiążą te receptory i pobudzają aktywność wydzielniczą mimo że nie są prawidłowym hormonem regulującym. Istotą jest utrata tolerancji wobec własnego antygenu, a nie odpowiedź na obcy wirus czy bakterię. W tym przykładzie nie trzeba opisywać niszczenia tarczycy: patologiczny efekt wynika z pobudzającego działania przeciwciał. Uzasadnienie musi wskazać konkretny własny receptor, nie samą ogólną definicję autoimmunizacji.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 p. – za prawidłowe uzasadnienie, odnoszące się do cechy choroby Gravesa-Basedowa wskazujące na jej autoimmunizacyjny charakter z uwzględnieniem informacji przedstawionych na schemacie. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 13.1
W podstawie programowej
Choroba autoimmunologiczna.
- PR:XI.2.2.g — analizuje zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego (nadmierna i osłabiona odpowiedź immunologiczna) oraz podaje sytuacje wymagające immunosupresji (przeszczepy, alergie, choroby autoimmunologiczne).
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2018-MAJ-F2015-Z13-1
Organizator: CKE
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: bakterie | wirusy
Zagadnienia: Odporność