Zadanie 31.2 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 31.

Do zakwaszonego roztworu alaniny dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu

i mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Na poniższym wykresie zilustrowano zależność pH

mieszaniny od objętości dodanego roztworu wodorotlenku sodu (w jednostkach umownych).

14

Informacja wspólna 31 — materiał graficzny CKE, s. 26, element 1.

2

0

0,5

1

1,5

2,5

Objętość roztworu NaOH

Aminokwasy w roztworach wodnych istnieją głównie w formie jonów. W roztworach o niskim

pH cząsteczka aminokwasu jest protonowana. W pewnym zakresie pH dominującą formą

jest jon obojnaczy. W roztworach o wysokim pH cząsteczka aminokwasu traci proton.

W punkcie oznaczonym na wykresie numerem I alanina jest mieszaniną formy protonowanej

i jonu obojnaczego w stosunku molowym 1 : 1, a w punkcie oznaczonym na wykresie

numerem III ten aminokwas jest mieszaniną jonu obojnaczego i formy zdeprotonowanej

w stosunku molowym 1 : 1.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna,Warszawa 2005.

Spośród poniższych wzorów form alaniny wybierz i zaznacz wzory tych, które obecne są w roztworze o wartości pH odpowiadającej punktowi III, zaznaczonemu na wykresie.

Zadanie 31.2 — materiał graficzny CKE, s. 27, element 1.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przeczytaj opis punktu III: podano wprost dwie formy obecne w stosunku molowym 1:1.

Podpowiedź 2

Od jonu obojnaczego odłącz proton grupy NH3+, pozostawiając COO−.

Podpowiedź 3

Zaznacz jon obojnaczy i anion alaniny z NH2; pomiń kation z niezdysocjowaną grupą COOH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

CKE: wskazane formy alaniny — jon obojnaczy i anion; forma kationowa nie jest zaznaczona.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów jonów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Informacja wprowadzająca mówi, że w punkcie III jon obojnaczy i forma zdeprotonowana występują w stosunku 1:1. Wybieramy zatem wzór z NH3+ i COO− oraz wzór z NH2 i COO−.

Są to sprzężona para kwas–zasada różniąca się protonem grupy aminowej. Kation zawierający jednocześnie NH3+ i COOH należy do wcześniejszego, kwaśnego obszaru miareczkowania i nie jest jedną z dwóch wskazanych form. W tym punkcie nie zachodzi zmiana szkieletu węglowego ani odłączenie grupy karboksylowej.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

CKE: wskazane formy alaniny — jon obojnaczy i anion; forma kationowa nie jest zaznaczona.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_31.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania