Zadanie 29 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 28–30.

Fosgen to silnie trujący związek o wzorze COCl2. W reakcjach fosgenu z alkoholami otrzymuje

się odpowiednie estry kwasu węglowego, a w procesach polikondensacji z udziałem fosgenu

powstają poliwęglany – szeroko stosowane tworzywa zastępujące szkło.

Substratami do otrzymywania fosgenu są tlenek węgla(II) i chlor. W mieszaninie tych gazów

zachodzi – pod wpływem światła – odwracalna reakcja opisana równaniem:

CO (g)+ Cl2 (g) ⇌ COCl2 (g)

Napisz równanie reakcji fosgenu z metanolem w stosunku molowym 1 : 2. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal, ile atomów chloru w COCl2 zastąpią grupy pochodzące od dwóch cząsteczek metanolu.

Podpowiedź 2

Zachowaj grupę C=O, dołącz do jej węgla dwie grupy metoksylowe i określ produkt uboczny.

Podpowiedź 3

Zapisz węglan dimetylu oraz 2HCl, zachowując stosunek jednego COCl2 do dwóch CH3OH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź do zadania 29 — oryginalne rozwiązanie CKE, s. 34.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Fosgen jest pochodną kwasu węglowego z dwoma atomami chloru, które w podanej stechiometrii zostają zastąpione dwiema grupami metoksylowymi. Powstaje węglan dimetylu oraz dwie cząsteczki HCl.

Stosunek COCl2 do metanolu wynosi zatem dokładnie 1:2. W produkcie trzeba zachować karbonyl C=O i połączyć z jego węglem dwa atomy tlenu grup metoksylowych, zgodnie ze wzorem w kluczu. Kontrola bilansu obejmuje trzy atomy C i trzy O po każdej stronie; produkt nie jest estrem kwasu etanowego.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź do zadania 29 — oryginalne rozwiązanie CKE, s. 34.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_29

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania