Źródło
Informacja do zadań 25–26.
Poniżej podano wzory półstrukturalne (grupowe) trzech związków organicznych.

Wybierz związek (A, B albo C), którego cząsteczki są chiralne, i napisz literę, którą oznaczono jego wzór. Uzasadnij swój wybór – odwołaj się do budowy cząsteczek tego związku.
Związek: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla każdego atomu węgla o czterech wiązaniach pojedynczych porównaj wszystkie cztery przyłączone grupy.
Podpowiedź 2
W A przy węglu z OH znajdziesz H, OH, CH3 i grupę etylową; sprawdź, czy są różne.
Podpowiedź 3
Wskaż A i uzasadnij chiralność obecnością centrum stereogenicznego połączonego z czterema różnymi podstawnikami.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Związek A. W cząsteczce występuje centrum stereogeniczne: atom węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami. CKE dopuszcza poprawne odniesienie do braku płaszczyzny i środka symetrii.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór związku i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W związku A, butan-2-olu, atom węgla połączony z OH ma cztery różne podstawniki: OH, H, grupę metylową i grupę etylową. Jest centrum stereogenicznym, a cząsteczka może występować jako para enancjomerów.
Związek B ma przy odpowiednim atomie węgla dwie jednakowe grupy metylowe, więc warunek czterech różnych podstawników nie zachodzi. W estrze C również nie ma takiego centrum. Wybieramy A i w uzasadnieniu wskazujemy konkretny atom oraz różnorodność jego podstawników, a nie sam fakt istnienia rozgałęzienia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Związek A. W cząsteczce występuje centrum stereogeniczne: atom węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami. CKE dopuszcza poprawne odniesienie do braku płaszczyzny i środka symetrii.