W celu określenia zawartości węglanu wapnia w mieszaninie dwóch soli, zawierającej
również węglan magnezu, próbkę tej mieszaniny o masie 2,84 g roztworzono w kwasie.
Podczas analizy przebiegły reakcje chemiczne:
W wyniku zachodzących reakcji otrzymano 672 cm3 tlenku węgla(IV) w przeliczeniu na
warunki normalne.
Oblicz wyrażoną w procentach masowych zawartość CaCO3 w badanej próbce mieszaniny.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz objętość CO2 na mole i zauważ, że oba węglany wydzielają gaz w stosunku molowym 1:1.
Podpowiedź 2
Ułóż dwa bilanse: łącznej liczby moli węglanów i ich łącznej masy równej 2,84 g.
Podpowiedź 3
Wyznacz masę CaCO3, podziel ją przez masę próbki i pomnóż przez 100%, zachowując konsekwentne masy molowe.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
n(CO2) = 0,672/22,4 = 0,030 mol. Sposób 1. CKE: przy M(CaCO3) = 100,09 g · mol−1 i M(MgCO3) = 84,32 g · mol−1 układ równań bilansu masy i moli daje 1,97 g CaCO3, czyli 69,4%. Sposoby 2–3: dla zaokrąglonych mas 100 i 84 g · mol−1 otrzymuje się 2,00 g, czyli 70,4%. Metoda graficzna CKE daje około 70%. Różnice są konsekwencją przyjętych mas molowych i zaokrągleń; CKE uznaje poprawną metodę i wynik wynikający z poprawnych obliczeń.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia zawartości
CaCO3 w mieszaninie, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
w procentach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych
LUB
• niepodanie wyniku w procentach (z błędną jednostką).
ALBO
– poprawne obliczenie wartości masy albo liczby moli węglanu wapnia w mieszaninie.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Każdy mol dowolnego z dwóch węglanów daje jeden mol CO2. Objętość 0,672 dm3 w warunkach normalnych odpowiada 0,030 mol gazu, czyli takiej samej łącznej liczbie moli soli.
Przyjmując x mol CaCO3, mamy 0,030−x mol MgCO3 oraz bilans 100,09x + 84,32(0,030−x) = 2,84. Wynika stąd około 1,97 g CaCO3 i 69,4% masowych. Zaokrąglone masy molowe 100 i 84 prowadzą do 70,4%, co klucz również dopuszcza; należy konsekwentnie stosować jeden zestaw mas.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
n(CO2) = 0,672/22,4 = 0,030 mol. Sposób 1. CKE: przy M(CaCO3) = 100,09 g · mol−1 i M(MgCO3) = 84,32 g · mol−1 układ równań bilansu masy i moli daje 1,97 g CaCO3, czyli 69,4%. Sposoby 2–3: dla zaokrąglonych mas 100 i 84 g · mol−1 otrzymuje się 2,00 g, czyli 70,4%. Metoda graficzna CKE daje około 70%. Różnice są konsekwencją przyjętych mas molowych i zaokrągleń; CKE uznaje poprawną metodę i wynik wynikający z poprawnych obliczeń.