Zadanie 10 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Badano reakcje mocnego kwasu HA i słabego kwasu HX z mocną zasadą. W tym celu

wykonano miareczkowanie wodnych roztworów tych kwasów za pomocą wodnego roztworu

wodorotlenku potasu – zgodnie z poniższym opisem.

Umieszczono w zlewce 20,0 cm3 roztworu wybranego kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙dm−3

i zmierzono pH tego roztworu. Następnie do zlewki z roztworem kwasu dodawano porcjami

wodny roztwór KOH o stężeniu 0,10 mol ∙dm−3. Po dodaniu każdej porcji roztworu

wodorotlenku mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Punkt równoważnikowy (PR) został

osiągnięty po dodaniu takiej objętości roztworu KOH, w jakiej liczba moli zasady jest równa

liczbie moli kwasu. Uzyskane wyniki przedstawiono w formie wykresu zależności mierzonego

pH od objętości roztworu KOH – naniesione punkty połączono, w wyniku czego otrzymano

krzywą miareczkowania.

Poniżej przedstawiono krzywą miareczkowania wodnego roztworu jednego z tych kwasów

(HA albo HX) wodnym roztworem wodorotlenku potasu.

14,0

pH

13,0

12,0

Zadanie 10 — materiał graficzny CKE, s. 11, element 1.

objętość roztworu KOH, cm3

Rozstrzygnij, czy przedstawiony wykres ilustruje wyniki miareczkowania wodnego roztworu słabego kwasu HX wodnym roztworem KOH w opisanym doświadczeniu.

Odpowiedź uzasadnij – przytocz dwa różne argumenty.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie:

1 …

2 …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odczytaj dwa charakterystyczne miejsca krzywej: początek miareczkowania i punkt równoważnikowy.

Podpowiedź 2

Porównaj początkowe pH = 1 z wartością oczekiwaną dla słabego kwasu o stężeniu 0,10 mol/dm3.

Podpowiedź 3

Wskaż dodatkowo obojętny odczyn w PR i wyjaśnij, dlaczego sól HX dawałaby tam odczyn zasadowy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Nie. Dwa przykładowe argumenty CKE: (1) początkowy roztwór 0,10 mol · dm−3 ma pH = 1,0, podczas gdy dla słabego kwasu tej samej koncentracji pH byłoby większe; (2) w punkcie równoważnikowym pH = 7,0, podczas gdy sól słabego kwasu i mocnej zasady dałaby pH większe od 7. CKE dopuszcza także poprawne porównanie kształtów krzywych. Samo stwierdzenie „pH kwasu jest bardzo niskie” jest niewystarczające.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające dwa poprawne argumenty

odwołujące się do początkowej wartości pH roztworu oraz do wartości pH w punkcie

równoważnikowym.

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające jeden poprawny argument.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z wykresu odczytujemy początkowe pH = 1 dla kwasu o stężeniu 0,10 mol/dm3. Odpowiada to niemal całkowitej dysocjacji mocnego kwasu; słaby HX przy takim samym stężeniu miałby mniejsze [H+] i większe pH.

Drugi niezależny argument dotyczy punktu równoważnikowego: na wykresie pH = 7, podczas gdy sól słabego kwasu i mocnej zasady ulegałaby hydrolizie anionowej, dając pH większe od 7. Wykres przedstawia więc miareczkowanie HA, a nie HX. Sama objętość KOH w PR nie rozstrzyga o mocy kwasu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Nie. Dwa przykładowe argumenty CKE: (1) początkowy roztwór 0,10 mol · dm−3 ma pH = 1,0, podczas gdy dla słabego kwasu tej samej koncentracji pH byłoby większe; (2) w punkcie równoważnikowym pH = 7,0, podczas gdy sól słabego kwasu i mocnej zasady dałaby pH większe od 7. CKE dopuszcza także poprawne porównanie kształtów krzywych. Samo stwierdzenie „pH kwasu jest bardzo niskie” jest niewystarczające.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_10

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania