Zadanie 5 — maj 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 04–05.

Ze względu na zdolność atomów węgla do łączenia się w łańcuchy ten pierwiastek tworzy

z tlenem nie tylko związki takie jak CO i CO2, lecz także mniej typowe połączenia. Jednym

z nich jest ditlenek triwęgla o wzorze sumarycznym C3O2. Cząsteczka tego związku ma

budowę liniową, atomami wewnętrznymi są w niej atomy węgla, a skrajnymi – atomy tlenu.

Ditlenek triwęgla reaguje zarówno z wodą, jak i z amoniakiem. W każdej z tych reakcji

powstaje jeden produkt. W reakcji z wodą tworzy się kwas dikarboksylowy, a w reakcji

z amoniakiem – diamid tego kwasu.

Na podstawie: J.E. House, Inorganic Chemistry, Elsevier, 2008.

Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) produktów opisanych reakcji ditlenku triwęgla z wodą i amoniakiem.

Wzór półstrukturalny produktu reakcji C3O2

z wodą

z amoniakiem

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W obu produktach zachowaj łańcuch trzech atomów węgla i rozpoznaj dwie grupy funkcyjne na jego końcach.

Podpowiedź 2

Dla reakcji z wodą umieść na końcach COOH, a dla reakcji z amoniakiem grupy amidowe CONH2.

Podpowiedź 3

Pokaż środkową grupę CH2 i zapisz wzory półstrukturalne kwasu propanodiowego oraz jego diamidu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Produkt reakcji z wodąProdukt reakcji z amoniakiem
CKE: wzór półstrukturalny kwasu propanodiowego.CKE: wzór półstrukturalny diamidu kwasu propanodiowego.

Uwaga CKE: zastosowanie wzorów szkieletowych zamiast półstrukturalnych (grupowych) powoduje utratę 1 pkt.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne narysowanie wzoru produktu reakcji C3O2 z wodą oraz wzoru produktu

reakcji C3O2 z amoniakiem w postaci półstrukturalnej (grupowej).

1 pkt – poprawne narysowanie jednego ze wzorów półstrukturalnych (grupowych).

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Zachowujemy trzy atomy węgla substratu i korzystamy z informacji o rodzaju jedynego produktu. Reakcja z wodą prowadzi do kwasu propanodiowego: skrajne atomy węgla należą do dwóch grup COOH, a środkowy do CH2.

Przyłączenie dwóch cząsteczek wody bilansuje jego wzór. Reakcja z amoniakiem daje diamid tego kwasu, czyli propanodiamid, z dwiema końcowymi grupami CONH2 i środkową CH2. W odpowiedzi wymagane są wzory półstrukturalne, więc należy jawnie pokazać te grupy i ich połączenia, zgodnie z wzorami w kluczu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Produkt reakcji z wodąProdukt reakcji z amoniakiem
CKE: wzór półstrukturalny kwasu propanodiowego.CKE: wzór półstrukturalny diamidu kwasu propanodiowego.

Uwaga CKE: zastosowanie wzorów szkieletowych zamiast półstrukturalnych (grupowych) powoduje utratę 1 pkt.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_05_glowny_05

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania