D-alloza to jeden z izomerów D-glukozy. W pewnych warunkach ten cukier może zostać
utleniony do kwasu aldonowego lub kwasu aldarowego, co przedstawiono na poniższym
schemacie.

Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, albo F –
jeśli jest fałszywe.
1. | Cząsteczki kwasu aldarowego otrzymanego w wyniku utleniania D-allozy są chiralne. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Reakcja D-allozy z wodnym roztworem bromu prowadzi do uzyskania kwasu aldonowego. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj grupy końcowe cukru i obu produktów utleniania pokazanych na schemacie.
Podpowiedź 2
Dla kwasu aldarowego sprawdź symetrię po zastąpieniu obu końców łańcucha jednakowymi grupami COOH.
Podpowiedź 3
Połącz brak chiralności formy mezo z selektywnym utlenianiem grupy CHO przez wodę bromową; oceń zdania F i P.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. F; 2. P.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Utlenienie D-allozy do kwasu aldarowego zamienia obie końcowe grupy na COOH. W przedstawionej projekcji powstaje wtedy cząsteczka z wewnętrzną symetrią, mimo obecności centrów stereogenicznych. Jest to forma mezo, więc pierwsze zdanie o chiralności jest fałszywe.
Woda bromowa utlenia grupę aldehydową do karboksylowej, pozostawiając końcową grupę CH2OH. Powstaje zatem kwas aldonowy, a drugie zdanie jest prawdziwe. Ocenę symetrii trzeba wykonać dla produktu z dwiema identycznymi grupami końcowymi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. F; 2. P.