Zadanie 6.2 — przykladowy 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 06.

Metoda VSEPR pozwala określać kształt cząsteczek zbudowanych z atomów pierwiastków

grup głównych. W cząsteczce należy wyróżnić atom centralny (np. atom tlenu w cząsteczce

H2O) i ustalić liczbę wolnych par elektronowych na jego zewnętrznej powłoce. Następnie

zsumować liczbę podstawników związanych z atomem centralnym (𝑥) i liczbę jego wolnych

par elektronowych (𝑦). W ten sposób otrzymuje się tzw. liczbę przestrzenną (𝐿p = 𝑥 + 𝑦),

która determinuje kształt cząsteczki. Ponieważ zarówno wolne, jak i wiążące pary

elektronowe wzajemnie się odpychają, wszystkie elementy składające się na liczbę

przestrzenną (podstawniki i wolne pary elektronowe) zajmują jak najbardziej odległe od

siebie położenia wokół atomu centralnego.

Na podstawie: R. J. Gillespie, Fifty years of the VSEPR model; Coordination Chemistry Reviews 252 (2008) 1315.

Poniżej przedstawiono dwa modele przestrzenne (I i II) różnych cząsteczek o wzorze

ogólnym AB4.

Zadanie 6.2 — materiał graficzny CKE, s. 4, element 1.

Rozstrzygnij, który z przedstawionych modeli (I albo II) jest ilustracją kształtu cząsteczki SF4. Uzasadnij swój wybór. Zastosuj metodę VSEPR.

Cząsteczkę SF4 przedstawia model …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Policz elektrony siarki pozostałe po czterech pojedynczych wiązaniach. Uwzględnij je w liczbie przestrzennej.

Podpowiedź 2

SF4 ma cztery ligandy i jedną wolną parę, czyli liczbę przestrzenną pięć.

Podpowiedź 3

Wybierz model II; cząsteczka ma kształt huśtawki, a nie tetraedru.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Model II. W SF4 wokół atomu centralnego są cztery ligandy i jedna wolna para elektronowa, zatem liczba przestrzenna wynosi 5. Cząsteczka nie jest tetraedryczna.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wskazanie modelu cząsteczki SF4 i poprawne uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Siarka ma sześć elektronów walencyjnych; po utworzeniu czterech wiązań S–F pozostaje jedna wolna para na atomie centralnym. Liczba przestrzenna wynosi 4+1 = 5, więc otoczenie elektronowe odpowiada bipiramidzie trygonalnej, z wolną parą w pozycji równikowej.

Cztery atomy F tworzą kształt typu huśtawki, pokazany jako model II. Model I jest tetraedryczny i odpowiadałby brakowi wolnej pary. Uzasadnij wybór liczbą ligandów i wolnych par, nie tylko wizualnym podobieństwem rysunku do znanej cząsteczki.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Model II. W SF4 wokół atomu centralnego są cztery ligandy i jedna wolna para elektronowa, zatem liczba przestrzenna wynosi 5. Cząsteczka nie jest tetraedryczna.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_00_przykladowy_06.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania