Zadanie 6.1 — przykladowy 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 06.

Metoda VSEPR pozwala określać kształt cząsteczek zbudowanych z atomów pierwiastków

grup głównych. W cząsteczce należy wyróżnić atom centralny (np. atom tlenu w cząsteczce

H2O) i ustalić liczbę wolnych par elektronowych na jego zewnętrznej powłoce. Następnie

zsumować liczbę podstawników związanych z atomem centralnym (𝑥) i liczbę jego wolnych

par elektronowych (𝑦). W ten sposób otrzymuje się tzw. liczbę przestrzenną (𝐿p = 𝑥 + 𝑦),

która determinuje kształt cząsteczki. Ponieważ zarówno wolne, jak i wiążące pary

elektronowe wzajemnie się odpychają, wszystkie elementy składające się na liczbę

przestrzenną (podstawniki i wolne pary elektronowe) zajmują jak najbardziej odległe od

siebie położenia wokół atomu centralnego.

Na podstawie: R. J. Gillespie, Fifty years of the VSEPR model; Coordination Chemistry Reviews 252 (2008) 1315.

Uzupełnij poniższą tabelę – dla wymienionych cząsteczek napisz wartości 𝒙 i 𝒚 oraz określ kształt cząsteczki (liniowa, kątowa, trójkątna, tetraedryczna).

 

CO2

SO2

OF2

𝑥

   

𝑦

   

kształt cząsteczki

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Ustal liczbę atomów związanych z centralnym i liczbę wolnych par wyłącznie na nim.

Podpowiedź 2

Dla CO2, SO2, OF2 liczby y to odpowiednio 0, 1, 2; wszystkie x są równe dwa.

Podpowiedź 3

Wpisz CO2 liniowa, SO2 kątowa, OF2 kątowa, wraz z odpowiednimi x i y.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

CO2SO2OF2
x222
y012
Kształtliniowakątowa (V-kształtna)kątowa (V-kształtna)

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech kolumn tabeli.

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

We wszystkich trzech cząsteczkach centralny atom ma dwa podstawniki, więc x = 2. CO2 nie ma wolnej pary na C: y = 0, liczba przestrzenna 2 i kształt liniowy.

SO2 ma na S jedną wolną parę, y = 1, a kształt cząsteczki jest kątowy mimo trójkątnego układu obszarów elektronowych. OF2 ma dwie wolne pary na O, y = 2, i również jest kątowy. Nie licz podwójnego wiązania jako dwóch podstawników ani kształtu całej chmury elektronowej jako położenia samych atomów.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

CO2SO2OF2
x222
y012
Kształtliniowakątowa (V-kształtna)kątowa (V-kształtna)
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2023_00_przykladowy_06.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania