Tenes – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej Z = 117 – otrzymano w reakcji jądrowej między 48Ca i 249Bk. W tym procesie powstały dwa izotopy tenesu, przy czym reakcji tworzenia jądra jednego z tych izotopów towarzyszyła emisja 3 neutronów. Ten izotop ulegał dalszym przemianom: w wyniku kilku kolejnych przemian α otrzymano dubn – 270Db.
Napisz równanie reakcji otrzymywania opisanego izotopu tenesu – uzupełnij wszystkie pola w poniższym schemacie. Napisz, w wyniku ilu przemian α ten izotop tenesu przekształcił się w 270Db.

Liczba przemian α: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zbilansuj niezależnie A i Z w syntezie. Neutron ma A = 1 i Z = 0.
Podpowiedź 2
Powstaje 294Ts. Każdy rozpad α obniża A o cztery i Z o dwa.
Podpowiedź 3
Uzupełnij 294117Ts i trzy neutrony; podaj sześć przemian α do 270Db.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Liczba przemian α: 6.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu i podanie liczby przemian 𝛼.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Suma liczb masowych reagentów wynosi 48+249 = 297. Emisja trzech neutronów pozostawia jądro o A = 294, a suma Z = 20+97 = 117 wskazuje Ts. Równanie jądrowe to 4820Ca + 24997Bk → 294117Ts + 310n.
Przejście od A = 294 do 270 wymaga utraty 24 nukleonów, czyli sześciu α. Także Z zmniejsza się o 12, ze 117 do 105, zgodnie z dubnem. Nie odejmujemy neutronów od liczby atomowej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Liczba przemian α: 6.