Źródło
Informacja do zadań 29.
Do parametrów charakteryzujących tłuszcze należy tzw. liczba jodowa. Jest ona miarą
nienasycenia tłuszczu i odpowiada liczbie gramów jodu, który może przereagować z próbką
tłuszczu o masie 100 g.
Tłuszcze poddaje się w przemyśle m.in. transestryfikacji, która polega na wymianie reszt
kwasowych na inne lub na podstawieniu innego alkoholu w miejscu glicerolu.
Napisz równanie reakcji kwasu oleinowego z jodem oraz równanie transestryfikacji trioleinianu glicerolu z metanolem. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) reagentów organicznych.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel addycję do C=C od wymiany części alkoholowej trzech wiązań estrowych.
Podpowiedź 2
Pierwsze równanie zużywa jeden I2 na kwas oleinowy. Drugie trzy metanole na jeden trigliceryd.
Podpowiedź 3
Narysuj diiodopochodną kwasu oraz trioleinian + 3 metanole → 3 oleiniany metylu + glicerol.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie dwóch równań reakcji.
1 pkt – poprawne napisanie jednego równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Kwas oleinowy ma jedno C=C, do którego w podanym modelu przyłącza się jedna cząsteczka I2. Powstaje nasycony produkt z po jednym I przy obu węglach dawnego wiązania podwójnego, z zachowaną COOH. Transestryfikacja trioleinianu glicerolu trzema metanolami wymienia fragment glicerolowy na trzy grupy metylowe.
Produktami są trzy oleiniany metylu oraz glicerol. W drugim równaniu C=C pozostają nienaruszone. Nie zapisujemy hydrolizy do wolnego kwasu, bo reagentem jest metanol, a reakcja wymienia alkoholową część estru.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
