Zadanie 25 — grudzień 2022 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony3 pktOczekuje na przegląd podstawy

W wyniku działania kwasem azotowym(III) na pierwszorzędowe aminy aromatyczne

powstają tzw. sole diazoniowe, które znajdują zastosowanie w syntezie organicznej.

W praktyce, zamiast nietrwałego kwasu azotowego(III) stosuje się jego sól w obecności

mocnego kwasu. Przykład takiej reakcji z udziałem aniliny zilustrowano równaniem:

Zadanie 25 — materiał graficzny CKE, s. 22, element 1.

Gdy otrzymana sól diazoniowa reaguje z wodą, powstaje fenol.

Zadanie 25 — materiał graficzny CKE, s. 22, element 2.

Opisane przemiany mogą być stosowane w celu otrzymania pochodnych benzenu, w których

podstawniki kierujące w pozycje orto- i para- znajdują się względem siebie w pozycji meta-.

Zaprojektuj ciąg przemian, w wyniku których z benzenu powstanie 3-bromofenol –

uzupełnij w poniższym, dwuczęściowym schemacie wzory produktów pośrednich, a nad każdą strzałką wpisz literę oznaczającą zestaw użytych reagentów. Zestawy odczynników wybierz spośród wymienionych poniżej.

A

NaNO2, HCl

B

HNO3 stęż., H2SO4 stęż.

C

H2O

D

Br2, FeBr3

E

Zn, HCl

Zadanie 25 — materiał graficzny CKE, s. 22, element 3.

I

II

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Użyj NO2 do ustalenia położenia meta przed uzyskaniem NH2 lub OH, które kierowałyby inaczej.

Podpowiedź 2

Pierwsze etapy to nitrowanie, bromowanie i redukcja. Po podanym NaOH potrzebne są diazowanie i hydroliza.

Podpowiedź 3

Wpisz B, D, E, A, C i odpowiednie pośrednie struktury z Br w meta względem zmienianej grupy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 25 — oryginalne rozwiązanie CKE, s. 23.

Zasady oceniania

3 pkt – poprawne uzupełnienie I i II części schematu.

2 pkt – poprawne uzupełnienie tylko I części schematu.

ALBO

… – poprawne uzupełnienie dwóch wzorów w I części schematu i poprawne uzupełnienie

II części schematu.

1 pkt – poprawne uzupełnienie II części schematu.

ALBO

… – poprawne uzupełnienie dwóch wzorów w I części schematu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Najpierw nitrujemy benzen, zestaw B. NO2 kieruje bromowanie w meta, więc następnie wybieramy D i otrzymujemy 3-bromonitrobenzen. Redukcja E daje w środowisku HCl sól 3-bromoaniliniową, zgodną z pierwszą częścią schematu.

Podany NaOH uwalnia aminę; potem A przekształca NH2 w grupę diazoniową, a C hydrolizuje ją do OH. Kolejność liter do wybranych strzałek to B, D, E, A, C. Zachowaj położenie meta bromu względem grupy przekształcanej kolejno NO2, NH3+, NH2, diazoniowej i OH.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 25 — oryginalne rozwiązanie CKE, s. 23.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2022_12_probny_25

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania