Źródło
Informacja do zadań 22.
Atomy wodoru w cząsteczkach etynu są bardziej reaktywne niż atomy wodoru w alkanach i alkenach. Przykładowo: przez metaliczny sód jest wypierany wodór z etynu i przy nadmiarze tego alkinu reakcja przebiega zgodnie z równaniem:

Podobna reakcja z udziałem sodu zachodzi w ciekłym amoniaku:
Z kolei działanie etynu na produkt tej reakcji (NaNH2) rozpuszczony w etoksyetanie (eterze dietylowym) prowadzi do ponownego powstania amoniaku:
Etynek sodu nie jest trwałym związkiem i po wprowadzeniu do wody rozkłada się z wydzieleniem etynu.
Etyn, amoniak i wodę uszereguj od najsłabszego do najsilniejszego charakteru kwasowego.
najsłabszy charakter kwasowy … najsilniejszy charakter kwasowy
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Z obu reakcji protonowania wywnioskuj, która substancja oddaje proton silniejszej zasadzie.
Podpowiedź 2
Etyn protonuje NH2−, a woda protonuje etynek. To ustala dwie kolejne relacje mocy.
Podpowiedź 3
Uszereguj od najsłabszego: NH3 < etyn < H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rosnący charakter kwasowy: amoniak < etyn < woda.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uszeregowanie trzech związków.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Amidek NH2− odbiera proton od etynu i tworzy NH3, więc etyn jest mocniejszym kwasem niż amoniak. Z kolei etynek reaguje z wodą, odtwarzając etyn i OH−, zatem woda jest mocniejszym kwasem niż etyn.
Kolejność rosnącej kwasowości to NH3, etyn, H2O. Wykorzystujemy opisane kierunki przeniesienia protonów i porównanie par sprzężonych. Samo stwierdzenie, że amoniak jest zasadą w wodzie, nie wystarcza do pełnego uszeregowania kwasowego wszystkich trzech związków.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rosnący charakter kwasowy: amoniak < etyn < woda.