Chlorek, bromek i jodek ołowiu(II) są solami trudno rozpuszczalnymi

w wodzie. Chlorek i bromek mają barwę białą, a jodek jest żółty.
Do 5,0 cm3 nasyconego roztworu chlorku ołowiu(II) dodano 2,5 cm3
roztworu pewnej soli i zaobserwowano efekt pokazany na zdjęciu.
Spośród poniższych soli wybierz tę, której roztwór mógł być użyty w tym doświadczeniu, i zaznacz jej wzór. Oblicz, jakie powinno być minimalne stężenie molowe użytego roztworu tej soli, żeby wystąpił zaobserwowany efekt.
NaCl AgI KBr NaI Pb(NO3)2
Obliczenia:
Minimalne stężenie molowe soli:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj osad i wyznacz [Pb2+] z Ks chlorku. Potem uwzględnij wzrost objętości do 7,5 cm3.
Podpowiedź 2
Dla PbI2 warunek graniczny to [Pb2+][I−]2 = Ks. Odtwórz stężenie NaI sprzed trzykrotnego rozcieńczenia.
Podpowiedź 3
Wybierz NaI; próg stężenia wynosi około 2,86·10−3 mol·dm−3 i powinien zostać przekroczony, aby rozpoczęło się strącanie.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Sól: NaI. Ks(PbCl2) = 1,7 · 10−5, Ks(PbI2) = 9,8 · 10−9. W nasyconym roztworze chlorku [Pb2+] = ∛(Ks/4) = 0,0162 mol · dm−3, a po rozcieńczeniu 5,0 do 7,5 cm3 wynosi 0,0108 mol · dm−3. Graniczne [I−] = √(9,8 · 10−9/0,0108) = 9,53 · 10−4 mol · dm−3. Stężenie przed zmieszaniem: 9,53 · 10−4 · 7,5/2,5 = 2,86 · 10−3 mol · dm−3.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne zaznaczenie wzoru soli, zastosowanie poprawnej metody, poprawne
wykonanie obliczeń i podanie wyniku z jednostką.
1 pkt – poprawne zaznaczenie wzoru soli, zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych.
LUB
• podanie wyniku z błędną jednostką albo bez jednostki.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: Za samo poprawne wskazanie wzoru soli zdający otrzymuje 0 pkt.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Żółty osad identyfikuje PbI2, więc użyto NaI. Dla nasyconego PbCl2 Ks = [Pb2+][Cl−]2 = 4s3 i s ≈ 0,0162 mol·dm−3. Po zmieszaniu z 2,5 cm3 odczynnika [Pb2+] przed strącaniem wynosi s·5/7,5 ≈ 0,0108.
Graniczne [I−] = √(Ks(PbI2)/[Pb2+]) ≈ 9,53·10−4. Użyty roztwór musi mieć około trzykrotnie większe stężenie, 2,86·10−3 mol·dm−3. Ściśle jest to próg: osad zaczyna powstawać po przekroczeniu iloczynu rozpuszczalności. Uwzględnij rozcieńczenie obu reagentów, nie tylko jodku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Sól: NaI. Ks(PbCl2) = 1,7 · 10−5, Ks(PbI2) = 9,8 · 10−9. W nasyconym roztworze chlorku [Pb2+] = ∛(Ks/4) = 0,0162 mol · dm−3, a po rozcieńczeniu 5,0 do 7,5 cm3 wynosi 0,0108 mol · dm−3. Graniczne [I−] = √(9,8 · 10−9/0,0108) = 9,53 · 10−4 mol · dm−3. Stężenie przed zmieszaniem: 9,53 · 10−4 · 7,5/2,5 = 2,86 · 10−3 mol · dm−3.