Konwencja zapisu wzorów peptydów wymaga umieszczenia po lewej stronie reszty
aminokwasu z wolną grupą aminową związaną z atomem węgla 𝛼 – reszty N-końcowej.
Aby zidentyfikować taką resztę w peptydzie, do jej grupy aminowej wprowadza się
podstawnik, który pozostaje z nią związany podczas hydrolizy peptydu. Z powstałej
mieszaniny wydziela się związek znakowany tym podstawnikiem i identyfikuje się
aminokwas. W opisanej metodzie stosuje się np. 1-fluoro-2,4-dinitrobenzen, który reaguje
z peptydem zgodnie z poniższym schematem.

Na podstawie: R.T. Morisson, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.
Przeprowadzono analizę reszty N-końcowej pewnego peptydu opisaną metodą. Wydzielono –
w postaci obojętnej – produkt połączenia reszty N-końcowej z grupą 2,4-dinitrofenylową.
Ustalono,żemasamolowategozwiązkujestrówna271,19 g ∙mol−1. W tym związku tlen
stanowi 41,30 %, a azot – 15,49 % jego masy.
Na podstawie obliczeń ustal masę molową aminokwasu, którego reszta stanowiła
N-koniecbadanegopeptydu.Napiszwzórpółstrukturalny(grupowy)tegoaminokwasu.
Obliczenia:
Wzór aminokwasu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz liczby O i N z udziałów masowych. Odejmij atomy należące do znacznika oraz grupy COOH.
Podpowiedź 2
Dodatkowy tlen jest w łańcuchu bocznym. Przy znakowaniu przybywa netto około 166,1 g·mol−1.
Podpowiedź 3
Wyznacz M ≈ 105 g·mol−1 i narysuj serynę, z CH2OH przy węglu α.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Zasady oceniania
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie
… N-terminalnego aminokwasu oraz poprawne narysowanie jego wzoru.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie masy
molowej aminokwasu oraz błędny wzór aminokwasu lub jego brak.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody oraz popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do ustalenia błędnej masy molowej aminokwasu oraz błędny wzór
aminokwasu lub jego brak
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W molu znakowanego produktu jest 271,19·0,413/16 ≈ 7 mol O oraz 271,19·0,1549/14 ≈ 3 mol N. Cztery O i dwa N pochodzą od dwóch grup nitrowych znacznika, a dwa O od COOH aminokwasu. Łańcuch boczny ma więc dodatkowy O i nie ma dodatkowego N.
Dołączenie grupy dinitrofenylowej w miejsce jednego H zwiększa masę o około 166,1 g·mol−1. M aminokwasu = 271,19−166,1 ≈ 105,1 g·mol−1, co wskazuje serynę. Narysuj α-aminokwas z boczną CH2OH; sam skład O i N nie rozróżniałby seryny, treoniny i tyrozyny.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

