Źródło
Informacja do zadań 26.
N-metylopiperazyna(1-metylopiperazyna)torozpuszczalnawwodziesłabazasadaowzorze:

Tazasadaulegadwustopniowejdysocjacji,wktórejuczestnicząobaatomyazotu. Atom azotu
niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.
W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny,
wyznaczone w różnych temperaturach.
Temperatura | 25 °C | 30 °C | 40 °C | 50 °C |
|---|---|---|---|---|
𝐾b1 | 1,38 ∙10−5 | 9,77 ∙10−6 | 6,17 ∙10−6 | 4,47 ∙10−6 |
𝐾b2 | 4,27 ∙10−10 | 2,51 ∙10−10 | 2,04 ∙10−10 | 1,51 ∙10−10 |
Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.
Oblicz pH wodnego roztworu N-metylopiperazyny o stężeniu molowym równym
𝟎, 𝟐𝟎 𝐦𝐨𝐥∙𝐝𝐦−𝟑 w temperaturze 𝟐𝟓 °𝐂. W obliczeniach pomiń drugi etap dysocjacji.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj pierwszą Kb dla 25°C i zastosuj model jednego słabego centrum zasadowego.
Podpowiedź 2
Sprawdź małość x względem 0,20, a następnie użyj x ≈ √(1,38·10−5·0,20).
Podpowiedź 3
Z [OH−] około 1,66·10−3 oblicz pOH i pH. Wynik to około 11,22.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE: Kb1 = 1,38 · 10−5; [OH−] ≈ 1,66 · 10−3 mol · dm−3; pOH = 2,78; pH = 11,22 ≈ 11,2.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do
poprawnej wartości pH.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do uzyskania błędnej wartości pH
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i napisanie
poprawnej wartości pOH.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W 25°C używamy Kb1 = 1,38·10−5 i stężenia 0,20 mol·dm−3. Po pominięciu drugiego etapu [OH−] ≈ √(Kb1c) = √(2,76·10−6) ≈ 1,66·10−3 mol·dm−3.
Stopień przemiany jest poniżej 1%, więc uproszczenie jest uzasadnione. Stąd pOH ≈ 2,78 i pH ≈ 11,22, czyli około 11,2. Nie mnożymy wyniku przez dwa tylko dlatego, że cząsteczka ma dwa atomy N: polecenie wyłącza drugi etap, który ma także znacznie mniejszą stałą.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE: Kb1 = 1,38 · 10−5; [OH−] ≈ 1,66 · 10−3 mol · dm−3; pOH = 2,78; pH = 11,22 ≈ 11,2.