Źródło
Informacja do zadań 14–17.
Kwas tiosiarkowy (kwas trioksotiosiarkowy) to związek o wzorze H2S2O3. Wartości jego stałych dysocjacji wynoszą – odpowiednio – Ka1 = 0,25 i Ka2 = 1,82 · 10−2.
Jon S2O32− ma strukturę analogiczną do jonu SO42−. Poniżej przedstawiono jeden z możliwych wzorów elektronowych opisujących strukturę tego anionu.

Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, w przeciwieństwie do jego soli – tiosiarczanów. Tiosiarczan sodu można otrzymać w wyniku ogrzewania wodnego roztworu Na2SO3 z zawiesiną koloidalnej siarki. Zachodzi wówczas reakcja opisana równaniem:
Ten związek krystalizuje z roztworu jako sól uwodniona.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018; C. Housecroft, A. Sharpe, Inorganic chemistry, Harlow 2018.
W reakcji syntezy tiosiarczanu sodu z 1,26 g bezwodnego siarczanu(IV) sodu i nadmiaru
siarki powstało 2,48 g uwodnionego tiosiarczanu sodu.
Oblicz masę wody hydratacyjnej zawartej w wydzielonym tiosiarczanie sodu. Wynik napisz w zaokrągleniu do 𝟎, 𝟎𝟏 𝐠 . Następnie wyznacz i napisz wzór wydzielonego hydratu. Przyjmij,żewydajnośćreakcjiotrzymywaniatiosiarczanusoduwynosi100%.
Obliczenia:
Wzór hydratu: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz Na2SO3 na mole i z reakcji 1:1 wyznacz mole powstałej soli bezwodnej.
Podpowiedź 2
Oblicz masę Na2S2O3, odejmij ją od 2,48 g i przelicz różnicę na mole H2O.
Podpowiedź 3
Podaj 0,90 g wody i wzór Na2S2O3·5H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Liczba moli wody: 0,05 mol; stosunek liczby moli soli do wody wynosi 0,01 : 0,05 = 1 : 5.
Wzór hydratu: Na2S2O3 · 5H2O.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie
wzoru hydratu.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do błędnego wzoru hydratu.
ALBO
– poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do poprawnej liczby moli wody
hydratacyjnej ale brak wzoru hydratu lub niepoprawny zapis wzoru.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z 1,26 g Na2SO3 otrzymujemy około 0,0100 mol tego związku, a reakcja z siarką daje tyle samo moli Na2S2O3. Masa bezwodnego tiosiarczanu wynosi około 0,0100·158,1 = 1,58 g.
Różnica między 2,48 g wydzielonych kryształów a 1,58 g soli to 0,90 g wody hydratacyjnej, czyli 0,050 mol. Stosunek n(H2O):n(soli) = 5:1 wskazuje Na2S2O3·5H2O. Nie odejmujemy bezpośrednio 1,26 g substratu od masy hydratu, bo do soli dołączyła również siarka.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Liczba moli wody: 0,05 mol; stosunek liczby moli soli do wody wynosi 0,01 : 0,05 = 1 : 5.
Wzór hydratu: Na2S2O3 · 5H2O.