Zadanie 22 — maj 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 21–22.

Kwas cynamonowy i kwas kawowy są naturalnymi antyoksydantami występującymi

w roślinach.

Informacja wspólna 21-22 — materiał graficzny CKE, s. 22, element 1.

… kwas cynamonowy

Spośród odczynników wymienionych niżej wybierz ten, który pozwala odróżnić kwas kawowy od kwasu cynamonowego, i zaznacz jego wzór. Uzasadnij wybór.

Odwołaj się do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek obu kwasów.

FeCl3 (aq) … Br2 (aq) … KMnO4 (aq)

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Poszukaj grup funkcyjnych obecnych tylko w jednym z kwasów. C=C i COOH występują w obu.

Podpowiedź 2

Fenolowe OH kwasu kawowego dają charakterystyczną próbę z Fe(III).

Podpowiedź 3

Zaznacz FeCl3 i wyjaśnij tworzenie barwnego kompleksu przez kwas kawowy, bez analogicznego objawu dla cynamonowego.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

FeCl3 (aq)

W cząsteczce kwasu kawowego, w odróżnieniu od kwasu cynamonowego, występują grupy hydroksylowe związane z pierścieniem benzenowym, więc ten kwas tworzy z roztworem FeCl3 barwny związek kompleksowy.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór odczynnika i poprawne uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Oba kwasy mają wiązanie C=C, więc odbarwianie bromu lub manganianu nie daje tu jednoznacznego rozróżnienia. Kwas kawowy zawiera dodatkowo fenolowe grupy OH bezpośrednio połączone z pierścieniem, których kwas cynamonowy nie ma.

Z FeCl3 może dzięki nim tworzyć barwny kompleks. Wybieramy wodny roztwór FeCl3 i w uzasadnieniu porównujemy oba związki. Wskazanie samej grupy karboksylowej nie wystarczy, bo jest wspólna dla obu kwasów; rozstrzyga fenolowy fragment cząsteczki.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

FeCl3 (aq)

W cząsteczce kwasu kawowego, w odróżnieniu od kwasu cynamonowego, występują grupy hydroksylowe związane z pierścieniem benzenowym, więc ten kwas tworzy z roztworem FeCl3 barwny związek kompleksowy.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_05_glowny_22

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania