Źródło
Informacja do zadań 14.
W celu oznaczenia stężenia określonych jonów w roztworze należy strącić je całkowicie
w postaci trudno rozpuszczalnego osadu, który po odsączeniu suszy się i praży do
uzyskania stałej masy. Tę metodę stosuje się m.in. w oznaczaniu zawartości jonów
żelaza(III) w badanej próbce.
W wyniku reakcji strącania jonów Fe3+ za pomocą nadmiaru jonów wodorotlenkowych
z roztworu wydziela się uwodniony tlenek żelaza(III):
Wyodrębniony ilościowo osad praży się w temperaturze ok. 1000 °C do uzyskania
bezwodnego Fe2O3.
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022.
Aby oznaczyć stężenie jonów żelaza(III), z próbki roztworu o objętości100 cm3 całkowicie
strącono uwodniony tlenek żelaza(III). Osad wyodrębniono ilościowo, przeniesiono do tygla
i prażono do uzyskania stałej masy tlenku żelaza(III), równej 0,040g.
Oblicz stężenie molowe jonów żelaza(III) w badanym roztworze.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz masę końcowego Fe2O3 na mole. W jednym molu tlenku są dwa mole Fe.
Podpowiedź 2
Pomnóż n(Fe2O3) przez dwa, następnie użyj objętości początkowej próbki 0,100 dm3.
Podpowiedź 3
Oblicz 2·(0,040/159,7)/0,100; otrzymasz około 0,0050 mol·dm−3 Fe3+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
wartości liczbowej wyniku z poprawną jednostką.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
LUB
• podanie wyniku z inną jednostką
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do …
poprawnej liczby moli jonów żelaza(III), ale brak wartości albo niepoprawna wartość
stężenia jonów żelaza(III) w próbce.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po prażeniu oznaczamy bezwodny Fe2O3, którego masa molowa wynosi około 159,7 g·mol−1. Masa 0,040 g odpowiada około 2,50·10−4 mol tlenku. Każdy mol Fe2O3 zawiera dwa mole atomów Fe, zatem początkowo w próbce było około 5,01·10−4 mol Fe3+.
Po podzieleniu przez 0,100 dm3 otrzymujemy c ≈ 0,0050 mol·dm−3. Nie używamy masy molowej uwodnionego osadu, ponieważ podczas prażenia woda została usunięta. Ilościowe wyodrębnienie pozwala zachować bilans całego żelaza próbki.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE: