Zadanie 2 — maj 2026 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 01–03.

Odwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:

• pierwiastek A jest metalem o liczbie atomowej mniejszej od 36

• pierwiastek Q jest niemetalem, który występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek

i jest głównym składnikiem powietrza.

W atomie pierwiastka A w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział

w tworzeniu wiązań są niesparowane, a ich liczba jest o jeden większa od liczby elektronów

walencyjnych w atomie pierwiastka Q.

Wodny roztwór soli ma barwę żółtą izawiera jony AO42− pochodzące z soli pierwiastka A

o wzorze K2AO4.

Przeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek z roztworem soli wprowadzono: do

pierwszej wodny roztwór kwasu siarkowego(VI), a do drugiej – wodny roztwór wodorotlenku

potasu, zgodnie z poniższym schematem.

Zadanie 2 — materiał graficzny CKE, s. 5, element 1.

Zmiany świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.

Rozstrzygnij, w której probówce – I czy II – zaszła reakcja. Napisz, co zaobserwowano podczas tego doświadczenia. Sformułuj wniosek dotyczący trwałości jonów AO42−

w roztworze o odczynie kwasowym i w roztworze o odczynie zasadowym.

Rozstrzygnięcie: …

Obserwacje: …

Wniosek: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpoznaj chromian(VI) po żółtej barwie. Przypomnij równowagę chromian–dichromian.

Podpowiedź 2

Zakwaszenie tworzy pomarańczową formę dichromianową, podczas gdy zasada sprzyja chromianom.

Podpowiedź 3

Wskaż probówkę I, zmianę żółtej barwy na pomarańczową i trwałość CrO42− w środowisku zasadowym.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.

Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).

Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.

Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, napisanie poprawnych obserwacji i poprawnego wniosku

dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym i o odczynie

zasadowym.

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz napisanie poprawnych obserwacji i niepoprawnego

wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach o odczynie kwasowym

i o odczynie zasadowym albo brak wniosku

ALBO

– poprawne rozstrzygnięcie, napisanie błędnych obserwacji albo brak obserwacji oraz

poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego trwałości jonów AO42− w roztworach

o odczynie kwasowym i o odczynie zasadowym.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Żółte jony CrO42− są w równowadze zależnej od kwasowości z pomarańczowymi jonami dichromianowymi. Dodanie H2SO4 w probówce I przesuwa 2CrO42− + 2H+ ⇌ Cr2O72− + H2O w prawo. Obserwujemy zmianę barwy z żółtej na pomarańczową; w probówce II z KOH nie występuje analogiczna zmiana.

Wniosek dotyczy trwałości formy chromianowej w zasadowym środowisku i jej przekształcania w kwaśnym. Chrom pozostaje na VI, więc nie jest to reakcja redoks. W obserwacji podaj konkretną barwę końcową.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: (W probówce) I.

Obserwacje: Zmiana zabarwienia roztworu na pomarańczową. (W drugiej probówce nie zaobserwowano zmian).

Przykładowy wniosek: Jony AO42− albo jony CrO42− są trwałe w roztworze o odczynie zasadowym, a nietrwałe w roztworze o odczynie kwasowym.

Uwaga CKE: Odpowiedź, w której zdający w obserwacjach napisze tylko „zmiana barwy roztworu”, jest niewystarczająca.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2026_05_glowny_02

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania