Mosiądze to stopy miedzi i cynku, w których zawartość cynku stanowi do40 % masy stopu.
Brąz cynowy to stop miedzi i cyny, w którym masa cyny nie przekracza 20 %.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
W celu identyfikacji pewnego stopu miedzi poddano analizie jego próbkę o masie 3,712 g,
którą roztworzono w kwasie azotowym(V). Otrzymany roztwór przeniesiono do kolby miarowej,
uzupełniono wodą do 500 cm3 i wymieszano.
Z tak otrzymanego roztworu pobrano pipetą 25,0 cm3, wprowadzono do kolby i dodano
nadmiar wodnego roztworu jodku potasu. Zaszła reakcja chemiczna zilustrowana równaniem:
Ilość wydzielonego jodu oznaczono metodą miareczkowania roztworem tiosiarczanu(VI) sodu
(Na2S2O3). Przebiegła reakcja opisana równaniem:
Zużyto 17,80 cm3 wodnego roztworu tiosiarczanu(VI) sodu o stężeniu 0,1175 mol ∙ dm−3.
Oblicz, jaki procent masy badanego stopu stanowi miedź. Rozstrzygnij, czy ten stop jest brązem czy mosiądzem.
Obliczenia:
Rozstrzygnięcie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Połącz stechiometrię dwóch reakcji, aby powiązać mole Cu z molami zużytego tiosiarczanu.
Podpowiedź 2
Porcja 25 cm3 zawiera tyle moli Cu, ile zużyto S2O32−. Do całych 500 cm3 zastosuj mnożnik 20.
Podpowiedź 3
Oblicz około 71,6% Cu; pozostały udział pasuje do mosiądzu, a przekracza 20% Sn dopuszczone dla brązu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi
w zadaniu a szukaną zawartością miedzi w stopie, poprawne wykonanie obliczeń
i podanie wyniku w procentach oraz napisanie poprawnego rozstrzygnięcia.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi
w zadaniu a szukaną zawartością miedzi w stopie, poprawne wykonanie obliczeń
i podanie wyniku w procentach oraz błędne rozstrzygnięcie albo brak rozstrzygnięcia.
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi
w zadaniu a szukaną zawartością miedzi w stopie, poprawne wykonanie obliczeń, ale
niepodanie wyniku w procentach (z błędną jednostką) oraz napisanie poprawnego
rozstrzygnięcia.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi
a szukaną zawartością miedzi w stopie, ale popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do błędnego wyniku liczbowego oraz niepoprawne rozstrzygnięcie
(wskazanie brązu cynowego) albo brak rozstrzygnięcia.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Zużyto 0,01780·0,1175 = 0,0020915 mol S2O32−. Z obu równań wynika, że liczba moli Cu2+ w porcji jest równa liczbie moli tiosiarczanu, ponieważ współczynniki dwa skracają się między etapami. Cały roztwór jest dwadzieścia razy większy od próbki, więc zawiera 0,04183 mol Cu, czyli przy M = 63,55 około 2,658 g.
Udział miedzi to około 71,6%, zaokrąglany w kluczu do 72%. Pozostałe około 28,4% przekracza dopuszczalny udział Sn w brązie, lecz mieści się w zakresie Zn w mosiądzu. To mosiądz.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
