Źródło
Informacja do zadań 11–12.
W poniższej tabeli podano wartości entalpii (w temperaturze 298 K) trzech przemian:
1. syntezy tlenku azotu(II)
2. syntezy tlenku azotu(IV)
3. syntezy amoniaku.
Przemiana | Równanie przemiany | ∆𝐻o, kJ |
|---|---|---|
1. | N2(g) + O2 (g) ⇌ 2NO (g) | +182,52 |
2. | 2NO (g) + O2 (g) ⇌ 2NO2 (g) | – 114,14 |
3. | N2 (g) + 3H2 (g) ⇌ 2NH3(g) | – 91,88 |
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Rozstrzygnij, czy schłodzenie układu, w którym przebiega przemiana 3., będzie skutkowało zwiększeniem:
• równowagowego stężenia amoniaku
• szybkości reakcji syntezy amoniaku.
Zaznacz TAK albo NIE. Odpowiedzi uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: zwiększenie równowagowego stężenia amoniaku TAK / NIE
Uzasadnienie: …
Rozstrzygnięcie: zwiększenie szybkości reakcji syntezy amoniaku TAK / NIE
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj znak entalpii z wpływem temperatury na równowagę, a następnie na szybkość.
Podpowiedź 2
Ochłodzenie faworyzuje egzotermiczną syntezę, ale zmniejsza szybkość reakcji.
Podpowiedź 3
Zaznacz TAK dla wzrostu równowagowej ilości amoniaku i NIE dla wzrostu szybkości; uzasadnij każdy punkt osobno.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zwiększenie równowagowego stężenia amoniaku: TAK, ponieważ synteza amoniaku jest egzotermiczna i ochłodzenie sprzyja powstawaniu produktu. Zwiększenie szybkości syntezy: NIE, ponieważ obniżenie temperatury zmniejsza szybkość reakcji.
Zasady oceniania
2 pkt – napisanie dwóch poprawnych rozstrzygnięć i napisanie dwóch poprawnych
uzasadnień.
1 pkt – napisanie dwóch poprawnych rozstrzygnięć i błędnych uzasadnień albo brak
uzasadnień
ALBO
– napisanie poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia dla jednej
wielkości.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Synteza amoniaku ma ΔH < 0, więc ochłodzenie sprzyja kierunkowi egzotermicznemu i zwiększeniu równowagowej zawartości NH3 w modelu zadania. Pierwsze rozstrzygnięcie to „tak”.
Równocześnie spadek temperatury zmniejsza stałą szybkości i udział zderzeń zdolnych pokonać barierę aktywacji, więc nie przyspiesza syntezy; drugie rozstrzygnięcie to „nie”. Rozdziel argument termodynamiczny od kinetycznego. Korzystniejsze położenie równowagi nie oznacza szybszego jej osiągania, dlatego przemysłowy dobór temperatury wymaga pogodzenia obu efektów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Zwiększenie równowagowego stężenia amoniaku: TAK, ponieważ synteza amoniaku jest egzotermiczna i ochłodzenie sprzyja powstawaniu produktu. Zwiększenie szybkości syntezy: NIE, ponieważ obniżenie temperatury zmniejsza szybkość reakcji.