Źródło
Informacja do zadań 08.
Azotowodór HN3 jest silnie toksyczną bezbarwną cieczą o słabych właściwościach
kwasowych. Stała dysocjacji tego kwasu jest równa 2,5 ∙10−5, a jego sole są nazywane
azydkami. Poniżej przedstawiono jedną ze struktur elektronowych azotowodoru.

Azotowodór powstaje w wyniku reakcji niektórych kwasów z azydkami, np. z azydkiem sodu
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Azotowodór powstaje w reakcji azydku sodu z kwasem solnym, natomiast taka reakcja nie
zachodzi z udziałem kwasu octowego (etanowego).
Wyjaśnij, dlaczego azotowodór powstaje w reakcji z kwasem solnym, a nie powstaje w reakcji z kwasem octowym. Odwołaj się do konsekwencji różnicy w mocy obu kwasów.
Wyjaśnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj Kₐ azotowodoru z mocą HCl i kwasu octowego. Większa Kₐ oznacza mocniejszy kwas.
Podpowiedź 2
HCl bardzo skutecznie protonuje azydek. Kwas octowy daje równowagę, która nie jest przesunięta zdecydowanie w stronę HN3.
Podpowiedź 3
Przedstaw porównanie mocy z klucza, ale odróżnij niepełne wypieranie od dosłownego braku powstawania HN3; sprawdź uwagę redakcyjną.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Kwas solny jest mocniejszym kwasem od azotowodoru, dlatego wypiera go z jego soli. Kwas octowy jest słabszy od azotowodoru i nie wypiera go z azydku sodu.
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego wyjaśnienia odwołującego się do mocy obu kwasów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Historyczny klucz porównuje moc kwasów: HCl jest znacznie mocniejszy od HN3, natomiast kwas octowy ma mniejsze Kₐ niż podane 2,5·10−5 dla HN3. Silny kwas skutecznie protonuje więc N3−.
Sformułowanie, że ze słabszym kwasem HN3 w ogóle nie powstaje, jest jednak zbyt kategoryczne. Dla równowagi protonowania stała to iloraz Kₐ kwasu octowego i HN3, około 0,72, a nie zero. Zachowano odpowiedź CKE i dodano uwagę: brak ilościowego wypierania nie oznacza braku jakiejkolwiek przemiany.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Kwas solny jest mocniejszym kwasem od azotowodoru, dlatego wypiera go z jego soli. Kwas octowy jest słabszy od azotowodoru i nie wypiera go z azydku sodu.