Źródło
Informacja do zadania 24.
Borowodorek sodu o wzorze NaBH4 jest odczynnikiem stosowanym w chemii organicznej.
Ten związek selektywnie i z dużą wydajnością redukuje grupy karbonylowe w aldehydach
i w ketonach do grup hydroksylowych, natomiast nie redukuje grup karboksylowych ani
estrowych. Schemat redukcji grupy karbonylowej przedstawiono poniżej.

Na podstawie: L.G. Wade, Organic chemistry, Pearson Ed. 2006.
Wzory szkieletowe związków organicznych odzwierciedlają kształt cząsteczek. W tych
wzorach pomija się symbole atomów węgla i połączonych z nimi atomów wodoru, a szkielet
węglowy rysuje się jako linię łamaną oraz zaznacza – występujące w cząsteczce – wiązania
wielokrotne. Zapisuje się symbole podstawników innych niż wodór oraz wzory grup
funkcyjnych.
Borowodorek sodu stosuje się w przemyśle farmaceutycznym do syntezy feksofenadyny –
leku przeciwhistaminowego.
Na schemacie przedstawiono za pomocą wzorów szkieletowych końcowy etap syntezy tego
związku.

Na podstawie: C.T. Goralski, B. Singaram, Organic Process Research & Development, 10 (2006) 947.
Uzupełnij zdania. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
W reakcji otrzymywania feksofenadyny redukcja jednego mola substratu wymaga udziału
(dwóch / trzech) moli elektronów.
Orbitalom walencyjnym atomu węgla ulegającego redukcji przypisuje się w cząsteczce
substratu hybrydyzację (sp / sp2 / sp3), a w cząsteczce produktu – hybrydyzację
(sp / sp2 / sp3).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odszukaj jedyny karbonyl aldehydowy lub ketonowy przekształcany w OH. Grupa COOH pozostaje zachowana.
Podpowiedź 2
Redukcja C=O do alkoholu jest dwuelektronowa i zmienia płaskie otoczenie C w tetraedryczne.
Podpowiedź 3
Zaznacz dwóch moli elektronów, następnie sp2 w substracie i sp3 w produkcie.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W reakcji otrzymywania feksofenadyny redukcja jednego mola substratu wymaga udziału
Orbitalom walencyjnym atomu węgla ulegającego redukcji przypisuje się w cząsteczce
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego zdania.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
NaBH4 redukuje w schemacie jedną grupę ketonową do grupy alkoholowej, pozostawiając karboksylową. Węgiel karbonylowy ma stopień utlenienia II, a po przyjęciu H i przekształceniu C=O w C–OH jego stopień wynosi 0. Zmiana wymaga dwóch elektronów na cząsteczkę, czyli dwóch moli elektronów na mol substratu.
Płaski węgiel karbonylowy ma hybrydyzację sp2, a tetraedryczny węgiel alkoholu sp3. Wybieramy „dwóch”, „sp2” i „sp3”. Nie liczymy wodorków w całej cząsteczce NaBH4 zamiast zmiany wybranego atomu C.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
W reakcji otrzymywania feksofenadyny redukcja jednego mola substratu wymaga udziału
Orbitalom walencyjnym atomu węgla ulegającego redukcji przypisuje się w cząsteczce