Próbkę chlorku amonu o masie 0,10 g rozpuszczono w wodzie i otrzymano 100 cm3
roztworu. W powstałym roztworze kationy amonowe w pewnym stopniu ulegają przemianie
zgodnie z poniższym równaniem.
Niewielką objętość przygotowanego roztworu umieszczono w probówce, do której dodano
kilka kropel błękitu bromotymolowego. Błękit bromotymolowy przy wzroście pH zmienia
barwę z żółtej na niebieską w zakresie pH od 6,0 do 7,6.
Oblicz pH otrzymanego roztworu i napisz, jaka była barwa roztworu po dodaniu wskaźnika. Wynik podaj w zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku.
Obliczenia:
Barwa roztworu: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz masę soli na stężenie NH4+ i wyznacz jego Kₐ z Kw oraz Kb amoniaku.
Podpowiedź 2
Użyj [H3O+] ≈ √(Kₐc). Jon chlorkowy nie odpowiada za kwaśny odczyn.
Podpowiedź 3
Otrzymasz pH 5,5. Ponieważ leży poniżej zakresu zmiany barwy wskaźnika, roztwór jest żółty.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,
poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości liczbowej wyniku w zaokrągleniu
do jednego miejsca po przecinku i napisanie poprawnej barwy roztworu.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,
poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości liczbowej wyniku w zaokrągleniu
do jednego miejsca po przecinku i błędne napisanie albo brak napisania barwy
roztworu
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,
ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
i napisanie poprawnej barwy roztworu
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,
poprawne wykonanie obliczeń prowadzących do obliczenia wartości stężenia jonów
H+ i napisanie poprawnej barwy roztworu.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,
ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
i błędne napisanie albo brak napisania barwy roztworu
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, odczytanie z tablic odpowiedniej wartości stałej 𝐾,
poprawne wykonanie obliczeń prowadzących do obliczenia wartości stężenia jonów
H+ i błędne napisanie barwy roztworu.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Stężenie NH4Cl wynosi (0,10/53,5)/0,100 ≈ 0,01869 mol·dm−3. Jon NH4+ jest słabym kwasem o Kₐ = Kw/Kb(NH3) ≈ 5,6·10−10. Przy małym stopniu przemiany [H3O+] ≈ √(Kₐc) ≈ 3,23·10−6 mol·dm−3.
Otrzymujemy pH ≈ 5,49, czyli 5,5 po zaokrągleniu do jednego miejsca. Jest ono mniejsze niż 6,0, dlatego błękit bromotymolowy nadaje roztworowi barwę żółtą. Nie stosujemy zasadowej stałej NH3 bezpośrednio do kwasowej hydrolizy NH4+.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
