Uczniowie wykonali dwuetapowe doświadczenie, którego celem było otrzymanie czystego
tlenku miedzi(II). W pierwszym etapie strącili wodorotlenek miedzi(II), a w drugim etapie
przeprowadzili jego rozkład termiczny w łaźni wodnej. Następnie uzyskaną mieszaninę
przesączyli, żeby wyodrębnić stały produkt.
Na poniższym schemacie przedstawiono pierwszy etap doświadczenia.

Rozstrzygnij, w której probówce (I czy II) otrzymano osad tylko tlenku metalu.
Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź rozpuszczalność obu soli baru powstających obok Cu(OH)2.
Podpowiedź 2
BaCl2 pozostaje w roztworze, natomiast BaSO4 strąca się i nie znika po rozkładzie wodorotlenku.
Podpowiedź 3
Wskaż probówkę I; w II obok CuO pozostaje osad BaSO4.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I
Przykładowe uzasadnienia:
• W probówce II (w wyniku reakcji soli z wodorotlenkiem baru) powstanie mieszanina
osadów dwóch substancji (Cu(OH)2 i BaSO4).
ALBO
• W drugim doświadczeniu obok CuO otrzymuje się nierozpuszczalny w wodzie BaSO4.
ALBO
• W probówce I powstał osad jednej substancji, a w probówce II – osad dwóch substancji.
ALBO
• W probówce II powstał dodatkowo osad BaSO4.
Uwaga: Stwierdzenie, że „BaCl2 jest rozpuszczalny w wodzie, a BaSO4 jest trudno
rozpuszczalny” – bez odwołania się do procesów zachodzących w probówkach –
jest niewystarczające.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie rozstrzygnięcia oraz poprawne napisanie uzasadnienia
zawierającego porównanie procesów zachodzących w probówkach I i II albo opis
przebiegu reakcji zachodzących w probówce II.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W probówce I reagują CuCl2 i Ba(OH)2: powstaje osad Cu(OH)2 oraz rozpuszczalny BaCl2. Ogrzewanie przekształca wodorotlenek w CuO, więc odsączony osad może być samym tlenkiem. W probówce II siarczany(VI) z CuSO4 strącają dodatkowo BaSO4.
Ten osad pozostaje po ogrzaniu i zanieczyszcza CuO. Wybieramy probówkę I, a uzasadnienie odnosimy do konkretnych produktów obydwu reakcji. Samo stwierdzenie, że jeden z odczynników jest solą, nie wyjaśnia różnicy czystości.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I
Przykładowe uzasadnienia:
• W probówce II (w wyniku reakcji soli z wodorotlenkiem baru) powstanie mieszanina
osadów dwóch substancji (Cu(OH)2 i BaSO4).
ALBO
• W drugim doświadczeniu obok CuO otrzymuje się nierozpuszczalny w wodzie BaSO4.
ALBO
• W probówce I powstał osad jednej substancji, a w probówce II – osad dwóch substancji.
ALBO
• W probówce II powstał dodatkowo osad BaSO4.
Uwaga: Stwierdzenie, że „BaCl2 jest rozpuszczalny w wodzie, a BaSO4 jest trudno
rozpuszczalny” – bez odwołania się do procesów zachodzących w probówkach –
jest niewystarczające.