Zadanie 5 — maj 2025 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 4–5.

Informacja do zadań 4–5. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.

W jednym z tlenków jodu masa tlenu stanowi 20,14 % masy tego tlenku. W jego wzorze

rzeczywistym liczba atomów jodu jest dwa razy większa niż we wzorze empirycznym.

Na podstawie obliczeń ustal i napisz wzór empiryczny oraz wzór rzeczywisty opisanego tlenku.

Obliczenia:

Wzór empiryczny: …

Wzór rzeczywisty: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przyjmij 100 g tlenku i przelicz masy obu pierwiastków na mole atomów.

Podpowiedź 2

Najprostszy stosunek I do O wynosi 1:2. Wzór rzeczywisty musi zachować ten stosunek.

Podpowiedź 3

Podaj IO2 jako wzór empiryczny i I2O4 jako rzeczywisty.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Sposób 1.

Wzór empiryczny:

W 100,00 g tlenku znajduje się 20,14 g tlenu oraz 79,86 g jodu.

Odpowiedź CKE 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 7.

Stosunek molowy jodu do tlenu jest równy 1 : 2.

Wzór empiryczny: IO2

Wzór rzeczywisty: I2O4

Sposób 2.

IxOy … MI = 126,90 g ∙ mol−1

Odpowiedź CKE 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.

16𝑦 = 25,5577𝑥 + 3,222𝑦

12,7776𝑦 = 25,5577𝑥

Odpowiedź CKE 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.

Wzór empiryczny: IO2

Wzór rzeczywisty: I2O4

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie wzoru

empirycznego oraz wzoru rzeczywistego tlenku.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do ustalenia tylko wzoru empirycznego

albo tylko wzoru rzeczywistego tlenku

ALBO

– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzących do

wyznaczenia stosunku molowego jodu do tlenu wyrażonego liczbami całkowitymi

i brak ustalenia wzorów albo błędne ustalenie wzorów.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W 100 g tlenku znajduje się 20,14 g O i 79,86 g I. Liczby moli atomów wynoszą około 1,2588 dla O i 0,6293 dla I.

Po podzieleniu przez mniejszą wartość otrzymujemy stosunek I:O = 1:2, więc wzór empiryczny to IO2. Warunek dwukrotnie większej liczby atomów jodu w cząsteczce oznacza przemnożenie wszystkich indeksów przez dwa: I2O4. Nie wolno podwoić wyłącznie indeksu przy I, ponieważ zmieniłoby to skład procentowy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Sposób 1.

Wzór empiryczny:

W 100,00 g tlenku znajduje się 20,14 g tlenu oraz 79,86 g jodu.

Odpowiedź CKE 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 7.

Stosunek molowy jodu do tlenu jest równy 1 : 2.

Wzór empiryczny: IO2

Wzór rzeczywisty: I2O4

Sposób 2.

IxOy … MI = 126,90 g ∙ mol−1

Odpowiedź CKE 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.

16𝑦 = 25,5577𝑥 + 3,222𝑦

12,7776𝑦 = 25,5577𝑥

Odpowiedź CKE 5 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.

Wzór empiryczny: IO2

Wzór rzeczywisty: I2O4

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2025_05_glowny_05

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania