Źródło
Informacja do zadania 1.
O dwóch pierwiastkach umownie oznaczonych literami E i X wiadomo, że:
• elektrony atomu E w stanie podstawowym zajmują osiem orbitali, przy czym sześć z nich
jest całkowicie zapełnionych
• konfigurację elektronową atomu X w jednym ze stanów wzbudzonych przedstawia
poniższy zapis.

↑ | ↑ | ↑ |
|---|
↑ | ↑ | ↑ |
|---|
1s 2s 2p 3s 3p 3d
Uzupełnij tabelę. Napisz symbole pierwiastków E i X, symbol bloku konfiguracyjnego, do którego należy każdy z pierwiastków, oraz podaj sumaryczną liczbę elektronów w podpowłokach walencyjnych.
Symbol pierwiastka | Symbol bloku konfiguracyjnego | Sumaryczna liczba elektronów w podpowłokach walencyjnych | |
|---|---|---|---|
Pierwiastek E | |||
Pierwiastek X |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Policz elektrony zapełnionych i pojedynczo zajętych orbitali E. Dla X zsumuj wszystkie strzałki, również pary.
Podpowiedź 2
Dla E otrzymasz 14 elektronów, dla X 17. Blok określaj z konfiguracji podstawowej.
Podpowiedź 3
Wpisz Si — p — 4 i Cl — p — 7; obsadzenie 3d w stanie wzbudzonym nie zmienia bloku chloru.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Symbol pierwiastka | Symbol bloku konfiguracyjnego | Sumaryczna liczba elektronów w podpowłokach walencyjnych | |
|---|---|---|---|
Pierwiastek E | Si LUB krzem | p | 4 |
Pierwiastek X | Cl LUB chlor | p | 7 |

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie w odpowiedniej kolejności
symboli pierwiastków E i X oraz dla każdego z nich: symbolu bloku konfiguracyjnego
i sumarycznej liczby elektronów w podpowłokach walencyjnych.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu pierwiastka,
symbolu bloku konfiguracyjnego i sumarycznej liczby elektronów w podpowłokach
walencyjnych
ALBO
– poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli pierwiastków
i symboli bloków konfiguracyjnych albo symboli pierwiastków i sumarycznej liczby
elektronów w podpowłokach walencyjnych.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Sześć całkowicie zapełnionych orbitali zawiera dwanaście elektronów, a dwa pozostałe zajęte orbitale po jednym, łącznie czternaście. E jest więc krzemem o konfiguracji walencyjnej 3s23p2: blok p i cztery elektrony walencyjne. W schemacie wzbudzonego X zliczamy siedemnaście elektronów, co identyfikuje chlor.
Jego siedem elektronów walencyjnych jest na rysunku rozdzielonych między podpowłoki trzeciej powłoki. Chlor pozostaje pierwiastkiem bloku p, bo klasyfikację ustala konfiguracja stanu podstawowego, a nie wzbudzony zapis 3d. Wpisujemy Si, p, 4 oraz Cl, p, 7.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Symbol pierwiastka | Symbol bloku konfiguracyjnego | Sumaryczna liczba elektronów w podpowłokach walencyjnych | |
|---|---|---|---|
Pierwiastek E | Si LUB krzem | p | 4 |
Pierwiastek X | Cl LUB chlor | p | 7 |
